Kampania

Pokaż na mapie

Kampania, region wokół Neapolu, jest znana na świecie z pizzy, makaronów, mozzarelli i wybrzeża Amalfi, ale ma też bogatą i coraz bardziej cenioną tradycję oliwną. Gaje rosną tu od wybrzeża Półwyspu Sorrentyńskiego i Cilento po wzgórza Irpinii, Benewentu i Caserty, a lokalne odmiany, takie jak Ravece, Rotondella, Ortice, Pisciottana i Minucciola, dają oliwy o bardzo różnym charakterze. Kampania ma pięć chronionych nazw pochodzenia oliwy, a jej producenci w ostatnich latach coraz częściej zdobywają najwyższe nagrody. Region ma też szczególne miejsce w historii diety śródziemnomorskiej: to w Cilento amerykański naukowiec Ancel Keys przez lata badał zdrowie miejscowej ludności.

Krajobraz i klimat

Klimat Kampanii jest śródziemnomorski na wybrzeżu i bardziej kontynentalny w górach Apeninu. Na Półwyspie Sorrentyńskim i wybrzeżu Amalfi gaje oliwne rosną na stromych tarasach nad morzem, obok gajów cytrynowych. W Cilento, na południu prowincji Salerno, rosną na wzgórzach i w dolinach parku narodowego Cilento, wśród lasów i wiosek. W Irpinii, w głębi lądu, gaje leżą na wysokości kilkuset metrów, w chłodniejszym klimacie, obok winnic, z których pochodzą wina Taurasi i Fiano.

Historia

Oliwki uprawiano w Kampanii od czasów greckich kolonii, takich jak Paestum i Velia w Cilento, a Rzymianie rozwinęli uprawę w całym regionie. W ruinach Pompejów i Herkulanum odnaleziono tłocznie oliwy, amfory i zwęglone oliwki, które pokazują, jak ważna była oliwa w codziennym życiu Rzymian. Przez stulecia oliwa z Kampanii zaopatrywała Neapol, jedno z największych miast Europy, a lokalne odmiany przetrwały w małych gospodarstwach w górach i na wybrzeżu.

Cilento i dieta śródziemnomorska

W połowie XX wieku amerykański fizjolog Ancel Keys zauważył, że mieszkańcy południowych Włoch rzadziej chorują na choroby serca niż Amerykanie. Badania nad tym zjawiskiem doprowadziły do sformułowania pojęcia diety śródziemnomorskiej. Keys zamieszkał w wiosce Pioppi w Cilento, gdzie spędził wiele lat, a dziś działa tam muzeum poświęcone diecie śródziemnomorskiej. W 2010 roku dieta śródziemnomorska została wpisana na listę niematerialnego dziedzictwa UNESCO, a Cilento jest jedną ze wspólnot, które ją reprezentują. Oliwa jest jej podstawą. O zdrowiu i oliwie piszemy w dziale oliwa a zdrowie.

Odmiany

Kampania ma wiele lokalnych odmian. Ravece, z Irpinii, daje oliwy intensywne, z nutą zielonego pomidora i karczocha, z wyraźną goryczką. Rotondella, z prowincji Salerno, daje oliwy owocowe i zrównoważone. Pisciottana, z Cilento, rośnie w starych gajach wokół Pisciotty, gdzie niektóre drzewa mają setki lat. Ortice, z okolic Benewentu, daje oliwy delikatne i owocowe, a Minucciola, z Półwyspu Sorrentyńskiego, oliwy łagodne. W regionie uprawia się też Frantoio i Leccino.

Oznaczenia pochodzenia

Kampania ma pięć chronionych nazw pochodzenia oliwy: Cilento, Colline Salernitane, Penisola Sorrentina, Irpinia – Colline dell’Ufita i Terre Aurunche. Każde z nich opiera się na lokalnych odmianach i ma własny charakter. Zestawienie znajdziesz w dziale oznaczenia pochodzenia.

Tłocznie i producenci

Kampańskie oliwiarstwo opiera się na małych, rodzinnych gospodarstwach i tłoczniach, często w górach. W ostatnich latach wielu młodych producentów postawiło na jakość, wczesny zbiór i odmiany lokalne, a oliwy z Irpinii, Cilento i Sannio zdobywają nagrody na konkursach we Włoszech i za granicą. Wybrane firmy z regionu wymieniamy poniżej, a pełną listę znajdziesz w atlasie producentów.

Kuchnia

Kuchnia Kampanii jest jedną z najbardziej znanych kuchni świata, a oliwa jest w niej obecna wszędzie. Z Neapolu pochodzą spaghetti aglio, olio e peperoncino, spaghetti alle vongole, spaghetti alla puttanesca i pizza marinara. Z wybrzeża Amalfi pochodzi spaghetti con colatura di alici, z sosem z sfermentowanych sardeli z Cetary, z Capri insalata caprese, a z Sorrento gnocchi alla sorrentina. Rybacy z wybrzeża gotują ryby w acqua pazza. Wszystkie przepisy znajdziesz w katalogu kuchni włoskiej.

Oleoturystyka

Kampania łatwo łączy oliwę z największymi atrakcjami Włoch. Z Neapolu blisko do Pompejów i Herkulanum, gdzie można zobaczyć starożytne tłocznie, a na Półwyspie Sorrentyńskim i wybrzeżu Amalfi do gajów na tarasach nad morzem. W Cilento warto odwiedzić Paestum, z greckimi świątyniami, i Pioppi, z muzeum diety śródziemnomorskiej, a w Irpinii połączyć wizytę w tłoczni z degustacją wina.

Jak wybierać oliwę z Kampanii

Szukaj oliw z oznaczeniem Cilento, Colline Salernitane, Penisola Sorrentina lub Irpinia, z odmianą i rokiem zbioru. Oliwy z Ravece z Irpinii są intensywne, idealne do strączków i mięs, a oliwy z Półwyspu Sorrentyńskiego łagodne, dobre do ryb i mozzarelli. Więcej o włoskiej oliwie w artykule o Włoszech.

Wybrani producenci z regionu

Wybrane tłocznie, spółdzielnie i gospodarstwa z regionu. Pełną listę wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

Az. Agr. De Marco Cantasole (Lapio)
Azienda Olivicola Petrazzuoli (Ruviano)
Basso Fedele & Figli S.r.l. (San Michele di Serino)
Agrioil SpA (Roccadaspide)
Agritalia s.r.l. (Napoli)
Antica Volcei (Caggiano)
Azienda Agricola De Marco (Chiusano San Domenico)
Azienda Agricola di Cerbo Carmine (Dugenta)
Azienda Agricola Monte della Torre (Francolise)
Azienda Agricola Petolicchio (Giffoni Valle Piana)
Azienda Agricola Terra di Vento (Pontecagnano Faiano)
Azienda Agricola di Vincenzo Zamparelli (Cerreto Sannita)
Azienda Agricola Sole di Cajani (Caggiano)
Oleificio Maglio (Campagna)
Azienda Olivinicola Terre Stregate (Guardia Sanframondi)

Dania z regionu w katalogu przepisów

Dania z regionu opisane w katalogach kuchni, z rekomendowaną oliwą:

Spaghetti aglio, olio e peperoncino: spaghetti z czosnkiem, oliwą i chili; oliwa: intensywna, Ravece
Pizza marinara: pizza marinara; oliwa: średnia
Friarielli e salsiccia: friarielli z kiełbasą; oliwa: intensywna
Scarola ’mbuttunata / pizza di scarola: faszerowana endywia; oliwa: średnia
Zucchine alla scapece: cukinia po neapolitańsku; oliwa: średnia
Pesce all’acqua pazza: ryba w „szalonej wodzie”; oliwa: średnia
Zuppa di pesce napoletana: neapolitańska zupa rybna; oliwa: średnia
Polpi alla luciana: ośmiornice po luciańsku; oliwa: średnia
Spaghetti alla puttanesca: spaghetti alla puttanesca; oliwa: średnia
Spaghetti alle vongole: spaghetti z vongole; oliwa: średnia
Spaghetti con colatura di alici: spaghetti z colatura; oliwa: średnia
Gnocchi alla sorrentina: gnocchi po sorrentyńsku; oliwa: średnia, DOP Penisola Sorrentina
Insalata caprese: sałatka caprese; oliwa: delikatna do średniej
Alici marinate: marynowane sardele; oliwa: średnia
Totani e patate: kalmary z ziemniakami; oliwa: średnia

Najczęściej zadawane pytania

Jakie odmiany uprawia się w Kampanii?

Ravece, Rotondellę, Ortice, Pisciottanę i Minucciolę, a także Frantoio i Leccino.

Ile oznaczeń pochodzenia ma Kampania?

Pięć: Cilento, Colline Salernitane, Penisola Sorrentina, Irpinia i Terre Aurunche.

Jaki związek ma Cilento z dietą śródziemnomorską?

To tu, w wiosce Pioppi, przez lata mieszkał i badał zdrowie ludności Ancel Keys.

Jakie dania z Kampanii wymagają oliwy?

Między innymi spaghetti aglio e olio, alle vongole, acqua pazza i insalata caprese.

Gdzie zobaczyć starożytne tłocznie w Kampanii?

W Pompejach i Herkulanum.