Strona główna › Regiony › Lacjum

Lacjum

Pokaż na mapie

Lacjum, region wokół Rzymu, ma jedną z najstarszych tradycji oliwnych we Włoszech. Gaje rosną tu na wzgórzach Sabiny na północny wschód od Rzymu, w okolicach Viterbo i Canino na północy, na wzgórzach Castelli Romani i w prowincjach Latina i Frosinone na południu, aż po Gaetę nad Morzem Tyrreńskim. Lacjum ma cztery chronione nazwy pochodzenia oliwy, w tym Sabinę, jedno z najstarszych włoskich oznaczeń, i oznaczenie geograficzne Olio di Roma. Z południa regionu pochodzą słynne oliwki z Gaety, a w Sabinie rośnie jedno z najstarszych drzew oliwnych w Europie.

Krajobraz i klimat

Klimat Lacjum jest śródziemnomorski na wybrzeżu i łagodny w głębi lądu, z chłodniejszymi zimami na wzgórzach. Gaje rosną głównie na łagodnych wzgórzach i zboczach, na wulkanicznych glebach wokół jezior Bolsena i Vico na północy i w Castelli Romani, oraz na wapiennych zboczach Sabiny i gór Ausoni na południu. W Sabinie, krainie wzgórz, średniowiecznych miasteczek i opactw, gaje oliwne od tysięcy lat kształtują krajobraz.

Historia

Sabina była jednym z pierwszych obszarów uprawy oliwek w środkowej Italii, a oliwa z tych wzgórz zaopatrywała starożytny Rzym, położony zaledwie kilkadziesiąt kilometrów dalej. W Rzymie oliwa była podstawą kuchni, medycyny, kosmetyki i oświetlenia, a miasto zużywało jej ogromne ilości, sprowadzając ją z całego imperium. W średniowieczu uprawę oliwek podtrzymywały opactwa, takie jak opactwo Farfa w Sabinie. Lacjum zachowało do dziś wiele starych gajów i odmian lokalnych.

Ulivone z Canneto

W miejscowości Canneto Sabino, w gminie Fara in Sabina, rośnie ogromne drzewo oliwne nazywane Ulivone, czyli wielka oliwka. Jego wiek szacuje się na około dwóch tysięcy lat, co czyni je jednym z najstarszych drzew oliwnych w Europie. Według miejscowej tradycji drzewo pamięta czasy starożytnego Rzymu, a mieszkańcy otaczają je szczególną opieką. Ma pień o obwodzie kilku metrów i wciąż owocuje, dając co roku setki kilogramów oliwek. Drzewo jest pomnikiem przyrody i atrakcją dla turystów odwiedzających Sabinę.

Odmiany

Lacjum ma wiele lokalnych odmian. W Sabinie dominują Carboncella, Leccino, Frantoio, Raja i Salviana, a oliwy z nich są zrównoważone, owocowe, z nutą migdała i karczocha. W okolicach Canino i Viterbo uprawia się odmianę Canino, dającą oliwy intensywne i pikantne. Na południu regionu, w prowincjach Latina i Frosinone, dominuje Itrana, odmiana dwufunkcyjna, z której tłoczy się aromatyczną oliwę o nucie zielonego pomidora i przygotowuje oliwki z Gaety. W regionie uprawia się też Frantoio i Leccino.

Oznaczenia pochodzenia

Lacjum ma cztery chronione nazwy pochodzenia oliwy: Sabina, jedną z najstarszych we Włoszech, obejmującą wzgórza w prowincjach Rieti i Rzym, Canino, z okolic Viterbo, Tuscia, obejmującą prowincję Viterbo, oraz Colline Pontine, z prowincji Latina, opartą na Itranie. Oznaczenie geograficzne Olio di Roma obejmuje setki gmin w całym regionie. Zestawienie znajdziesz w dziale oznaczenia pochodzenia.

Oliwki z Gaety

Oliwki z Gaety, przygotowywane z odmiany Itrana, należą do najbardziej znanych oliwek stołowych we Włoszech. Mają kolor od różowego po fioletowy i ciemnobrązowy, jędrny miąższ i lekko kwaskowy, owocowy smak. Tradycyjnie przygotowuje się je w solance przez kilka miesięcy, bez użycia ługu. Mają chronioną nazwę pochodzenia i są ulubionym składnikiem kuchni włoskiej, dodawanym do sosów do makaronów, pizzy, ryb i sałatek.

Zbiór i tłoczenie

W Lacjum oliwki zbiera się od października do grudnia, w Sabinie często wcześnie, gdy owoce zaczynają zmieniać kolor. Na tarasach i stromych zboczach zbiór odbywa się ręcznie lub z pomocą elektrycznych grzebieni, a oliwki trafiają do lokalnych frantoi w ciągu kilku godzin. Jesienią w miasteczkach Sabiny odbywają się festyny nowej oliwy, z degustacją bruschetty z świeżo tłoczoną oliwą.

Tłocznie i producenci

W Lacjum działa kilkaset tłoczni, od spółdzielni po małe frantoi rodzinne. W Sabinie i Tuscii wielu producentów butelkuje oliwę pod własnymi markami i zdobywa nagrody, a w Rzymie i okolicach rośnie zainteresowanie lokalnymi oliwami w restauracjach i sklepach. Wybrane firmy z regionu wymieniamy poniżej, a pełną listę znajdziesz w atlasie producentów.

Kuchnia

Kuchnia rzymska i Lacjum to kuchnia prosta, oparta na sezonowych warzywach, strączkach, podrobach i serach owczych. Oliwą duszone są carciofi alla romana, karczochy z miętą i czosnkiem, polewa się sałatki z puntarelle, młodych pędów cykorii z sosem z anchois, i zupy strączkowe, takie jak pasta e ceci. Rzymianie smażą na oliwie karczochy po żydowsku i kwiaty cukinii, a w okolicach Gaety przygotowuje się tiella, placek z nadzieniem z ośmiornicy lub warzyw i oliwek. Wszystkie przepisy znajdziesz w katalogu kuchni włoskiej.

Oleoturystyka

Lacjum pozwala łatwo połączyć oliwę ze zwiedzaniem Rzymu. Z miasta blisko do Sabiny, gdzie można zobaczyć Ulivone w Canneto, opactwo Farfa i średniowieczne miasteczka, takie jak Fara in Sabina i Toffia, a także odwiedzić tłocznie i muzeum oliwy w Castelnuovo di Farfa. Na północy, w Tuscii, gaje sąsiadują z etruskimi nekropoliami i jeziorami, a na południu, w okolicach Gaety i Itri, z wybrzeżem i plażami.

Jak wybierać oliwę z Lacjum

Szukaj oliw z oznaczeniem Sabina, Canino, Tuscia, Colline Pontine lub Olio di Roma, z odmianą i rokiem zbioru. Oliwy z Sabiny są zrównoważone i owocowe, z Canino intensywne i pikantne, a z Itrany aromatyczne, z nutą pomidora. Spróbuj też oliwek z Gaety. Więcej o włoskiej oliwie w artykule o Włoszech.

Wybrani producenci z regionu

Wybrane tłocznie, spółdzielnie i gospodarstwa z regionu. Pełną listę wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

Dania z regionu w katalogu przepisów

Dania z regionu opisane w katalogach kuchni, z rekomendowaną oliwą:

  • Carciofi alla giudia: karczochy po żydowsku; oliwa: łagodna EVOO (w przepisie ok. 1,5 l)
  • Carciofi alla romana: karczochy po rzymsku; oliwa: średnia
  • Ciambelline al vino (’mbriachelle): obwarzanki na winie; oliwa: średnia
  • Ciambelle al mosto: obwarzanki z moszczem; oliwa: średnia

Najczęściej zadawane pytania

Ile lat ma Ulivone z Canneto?

Jego wiek szacuje się na około dwóch tysięcy lat.

Jakie oznaczenia pochodzenia ma Lacjum?

Sabina, Canino, Tuscia, Colline Pontine i oznaczenie geograficzne Olio di Roma.

Czym są oliwki z Gaety?

To różowo-fioletowe oliwki stołowe z odmiany Itrana, przygotowywane w solance.

Jakie odmiany uprawia się w Lacjum?

Carboncella, Canino, Itrana, Leccino, Frantoio, Raja i Salviana.

Jakie rzymskie danie wymaga oliwy?

Na przykład carciofi alla romana, karczochy duszone w oliwie z miętą.

Zobacz także