Colline Salernitane

Colline Salernitane to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z wzgórz prowincji Salerno w Kampanii, na południe od Neapolu. Obejmuje gaje na zboczach Monti Picentini, w dolinach rzek Irno i Sele i na wzgórzach otaczających miasto Salerno, w krainie łączącej góry, żyzne doliny i bliskość Morza Tyrreńskiego. Oliwa z oznaczeniem powstaje głównie z lokalnych odmian Rotondella i Carpellese oraz z Frantoio, jest średnio owocowa, z nutami karczocha, świeżej trawy, zielonego pomidora i migdała, z zrównoważoną goryczką i pikantnością. To jedna z pięciu chronionych nazw oliwy w Kampanii, obok Cilento, Penisola Sorrentina, Irpinia i Terre Aurunche.

Obszar

Oznaczenie obejmuje kilkadziesiąt gmin w prowincji Salerno, położonych na wzgórzach i zboczach gór, poza obszarami innych kampańskich oznaczeń. Gaje rosną na wysokości od kilkudziesięciu do kilkuset metrów, na zboczach Monti Picentini, w dolinie Irno, wokół Eboli, Battipaglii i Campagny, na skraju równiny Piana del Sele i na wzgórzach nad Zatoką Salerno. Klimat jest śródziemnomorski, łagodny na wybrzeżu i chłodniejszy w górach, z wystarczającą ilością opadów, a gleby są wapienne i gliniaste.

Historia

Oliwki uprawiano w okolicach Salerno od czasów greckich kolonii Wielkiej Grecji, takich jak Paestum, a Rzymianie rozwinęli uprawę w całym regionie. W średniowieczu Salerno było siedzibą słynnej Szkoły Medycznej, Schola Medica Salernitana, jednej z najstarszych w Europie, której poradniki zdrowotne zalecały oliwę jako ważną część diety i leczenia. Przez stulecia oliwa z okolicznych wzgórz zaopatrywała Salerno i Neapol. Chroniona nazwa pochodzenia Colline Salernitane została zarejestrowana w latach dziewięćdziesiątych, jako jedno z pierwszych oznaczeń oliwy w Kampanii.

Odmiany

Specyfikacja opiera się na trzech głównych odmianach. Rotondella, typowa odmiana prowincji Salerno, daje oliwy owocowe, zrównoważone, z nutą zielonego pomidora i karczocha. Carpellese, nazywana też Nostrale, to lokalna odmiana dająca oliwy aromatyczne, z nutą ziół. Frantoio, odmiana toskańska, od dawna uprawiana w Kampanii, dodaje owocowości i pikantności. Specyfikacja dopuszcza też udział innych odmian lokalnych, takich jak Ogliarola i Leccino. Oliwa jest zwykle kupażem tych odmian.

Charakter oliwy

Oliwa Colline Salernitane ma średnio intensywną owocowość zielonych oliwek, z nutami karczocha, świeżej trawy, liścia oliwnego, zielonego pomidora i migdała. W smaku jest zrównoważona, z wyraźną, ale harmonijną goryczką i pikantnym finiszem. Kolor waha się od zielonego po złocisty. Oliwy z wcześnie zbieranych owoców i z wyżej położonych gajów są bardziej intensywne i pikantne, a z nizin i późniejszego zbioru łagodniejsze i bardziej owocowe. Specyfikacja określa wymagania chemiczne i sensoryczne, w tym niską kwasowość, a każda partia przechodzi kontrolę przed sprzedażą z oznaczeniem.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się od października do grudnia, ręcznie lub z pomocą elektrycznych grzebieni i otrząsarek, a owoce trafiają do tłoczni w krótkim czasie od zbioru. Tłoczenie musi odbywać się na obszarze oznaczenia, metodami wyłącznie mechanicznymi. W prowincji Salerno działa wiele małych, rodzinnych frantoi, często położonych w wioskach na wzgórzach, a także spółdzielnie.

Piana del Sele i Monti Picentini

Obszar oznaczenia otacza dwie bardzo różne krainy. Piana del Sele, żyzna równina nad rzeką Sele, słynie z hodowli bawołów, z których mleka robi się mozzarellę di bufala campana, i z upraw warzyw, a na jej skraju, na wzgórzach, rosną gaje oliwne. Monti Picentini to góry porośnięte lasami bukowymi i kasztanowymi, chronione jako park regionalny, z wioskami, źródłami i szlakami pieszymi. Na ich zboczach gaje oliwne sąsiadują z sadami orzechów laskowych i kasztanów.

Oliwa w Szkole Medycznej w Salerno

Szkoła Medyczna w Salerno, działająca od średniowiecza, była jednym z pierwszych ośrodków nauczania medycyny w Europie. Jej słynny poradnik zdrowotny, napisany wierszem, zalecał umiarkowanie w jedzeniu, świeże warzywa, owoce i oliwę jako podstawę zdrowego życia. To, co średniowieczni lekarze z Salerno wiedzieli z doświadczenia, potwierdzają dziś badania nad dietą śródziemnomorską, której pojęcie narodziło się zresztą w pobliskim Cilento. O tym piszemy w dziale oliwa a zdrowie.

Wybrzeże Amalfi i cytryny

Na południowy zachód od Salerno ciągnie się wybrzeże Amalfi, z miasteczkami na stromych skałach i tarasami, na których rosną cytryny, winorośl i drzewa oliwne. Cytryny z Amalfi, duże i aromatyczne, mają własne chronione oznaczenie, a z ich skórek robi się limoncello. Oliwa i cytryna to w kuchni wybrzeża nierozłączna para: z nich powstają sosy do ryb, owoców morza i sałatek, a oliwa aromatyzowana cytrynami z wybrzeża jest jedną z najpopularniejszych pamiątek z regionu. W kuchni wybrzeża oliwą i sokiem z cytryny polewa się też grillowane ryby, ośmiornice i świeże sery.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkują rodzinne gospodarstwa, frantoi i spółdzielnie z prowincji Salerno. Wiele z nich łączy produkcję oliwy z uprawą warzyw, owoców i winorośli. Ilości są niewielkie, a oliwa jest sprzedawana głównie w regionie i we Włoszech, choć coraz więcej producentów eksportuje ją za granicę. Pełną listę firm znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Oliwa Colline Salernitane pasuje do kuchni Kampanii: do insalata caprese z mozzarellą di bufala, do spaghetti aglio, olio e peperoncino, spaghetti alle vongole, acqua pazza, spaghetti con colatura di alici z pobliskiej Cetary, do grillowanych warzyw, ryb i zup strączkowych, takich jak pasta e fagioli. O regionie piszemy na stronie Kampania.

Oleoturystyka

Okolice Salerno łatwo połączyć z największymi atrakcjami południowych Włoch: wybrzeżem Amalfi z Amalfi, Positano i Ravello, Paestum z greckimi świątyniami i Cilento. W wioskach na wzgórzach i w Monti Picentini działają frantoi i gospodarstwa organizujące degustacje oliwy i lokalnych produktów, a jesienią można zobaczyć zbiór i tłoczenie oliwek.

Przechowywanie

Oliwę Colline Salernitane przechowuj w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu, z dala od światła i ciepła. Najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru, a po otwarciu warto zużyć ją w ciągu kilku tygodni. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Colline Salernitane, napis Denominazione di Origine Protetta i unijny znak. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą producenta, najlepiej w ciemnym szkle. O włoskiej oliwie piszemy w artykule o Włoszech, a o wszystkich oznaczeniach w dziale oznaczenia pochodzenia.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

• Torretta (Battaglia)

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi oliwa Colline Salernitane?

Z wzgórz prowincji Salerno w Kampanii, między Monti Picentini a doliną Sele.

Jakie odmiany obejmuje oznaczenie?

Głównie Rotondellę, Frantoio i Carpellese, z udziałem innych odmian lokalnych.

Jak smakuje ta oliwa?

Średnio owocowo, z nutą karczocha, trawy i zielonego pomidora, z zrównoważoną goryczką i pikantnością.

Ile oznaczeń oliwy ma Kampania?

Pięć: Cilento, Colline Salernitane, Penisola Sorrentina, Irpinia i Terre Aurunche.

Do jakich dań pasuje oliwa z Salerno?

Do insalata caprese z mozzarellą di bufala, makaronów z owocami morza, ryb i warzyw.

Zobacz także

• Kampania
• Cilento
• Penisola Sorrentina
• Insalata caprese
• Oznaczenia pochodzenia