Barnea

Barnea to jedna z nielicznych odmian oliwek wyselekcjonowanych w czasach współczesnych, która zrobiła międzynarodową karierę. Powstała w Izraelu, gdzie naukowcy szukali odmiany przystosowanej do nowoczesnych, nawadnianych i gęsto sadzonych gajów, dającej wysokie, regularne plony i dobrej jakości oliwę. Barnea spełniła te oczekiwania i dziś jest jedną z najczęściej sadzonych odmian w Izraelu, a także ważną odmianą w Australii, Argentynie i innych krajach nowego świata oliwnego. Jej oliwa jest zrównoważona, owocowa, z nutami świeżej trawy, karczocha i zielonego jabłka, z umiarkowaną goryczką i pikantnością.

Pochodzenie i nazwa

Barnea została wyselekcjonowana w drugiej połowie XX wieku przez izraelskich naukowców zajmujących się drzewami oliwnymi, z siewki znalezionej na południu kraju. Według przekazów jej nazwa nawiązuje do Kadesz-Barnea, miejsca znanego z Biblii, położonego na pustyni Negew. Celem prac było znalezienie odmiany, która w gorącym, suchym klimacie, przy nawadnianiu, da wysokie plony, będzie łatwa w uprawie i zbiorze mechanicznym, a jednocześnie da oliwę dobrej jakości. Barnea została udostępniona rolnikom w latach osiemdziesiątych i szybko zdobyła popularność, najpierw w Izraelu, a potem za granicą.

Drzewo i owoc

Drzewo Barnei ma wzniesiony, zwarty pokrój, co ułatwia sadzenie w gęstych rzędach i zbiór mechaniczny otrząsarkami. Rośnie silnie, wcześnie wchodzi w owocowanie i daje wysokie, dość regularne plony, szczególnie w gajach nawadnianych. Dobrze znosi gorący klimat i jest stosunkowo odporna na niektóre choroby. Owoce są średniej wielkości, wydłużone, z lekko zaostrzonym końcem, dojrzewają stosunkowo wcześnie. Zawierają średnią ilość oleju, która zależy od warunków uprawy i terminu zbioru.

Smak oliwy

Oliwa z Barnei ma średnią owocowość, z nutami świeżo skoszonej trawy, karczocha, zielonego jabłka, pomidora i czasem zielonego banana. Goryczka jest umiarkowana, a pikantność wyraźna, ale nie dominująca. Oliwa jest gładka, zrównoważona i przyjemna, przez co trafia do szerokiego grona odbiorców. Oliwy z wcześnie zbieranych owoców są bardziej zielone i pikantne, a z dojrzałych łagodniejsze i bardziej owocowe. Barnea zawiera średnią ilość polifenoli i kwasu oleinowego, więc jej oliwa ma dobrą, choć nie wyjątkową stabilność.

Zbiór i tłoczenie

Barneę zbiera się w Izraelu od października do grudnia, w większości mechanicznie, otrząsarkami, co obniża koszty i pozwala szybko dostarczyć oliwki do tłoczni. Nowoczesne izraelskie tłocznie przerabiają owoce w ciągu kilku godzin od zbioru, w niskiej temperaturze, a najlepsi producenci butelkują oliwę z Barnei jako jednoodmianową lub w kupażach z innymi odmianami. Na półkuli południowej, w Australii i Argentynie, zbiór przypada na kwiecień i maj.

Gdzie się ją uprawia

W Izraelu Barnea jest jedną z najważniejszych odmian w nowoczesnych gajach, od Galilei na północy po Negew na południu, gdzie oliwki uprawia się na pustyni dzięki nawadnianiu, często wodą słonawą lub oczyszczoną. Poza Izraelem Barnea jest popularna w Australii, gdzie należy do najczęściej sadzonych odmian, w Argentynie, Stanach Zjednoczonych, Hiszpanii, Portugalii i Afryce Północnej. W tradycyjnych gajach Lewantu, w Libanie, Palestynie i Jordanii oraz Syrii, dominują jednak odmiany lokalne, takie jak Souri i Nabali.

Oliwki na pustyni

Jednym z najciekawszych przykładów uprawy Barnei są gaje na pustyni Negew w południowym Izraelu. Rośnie tam niewiele deszczu, a gleby są ubogie, ale dzięki nawadnianiu kroplowemu, często wodą słonawą z głębokich studni lub wodą oczyszczoną, udało się założyć duże, wydajne gaje. Barnea okazała się jedną z odmian, które dobrze znoszą takie warunki. Doświadczenia z Negewu są uważnie śledzone przez rolników z innych suchych regionów świata, którzy szukają sposobów na uprawę oliwek przy ograniczonych zasobach wody.

Barnea w Australii

Australia jest drugim, obok Izraela, krajem, w którym Barnea odegrała dużą rolę. Gdy pod koniec XX wieku w Australii zaczęto zakładać nowoczesne gaje na wielką skalę, szczególnie w stanie Wiktoria, w dolinie rzeki Murray, Barnea należała do najczęściej sadzonych odmian, obok Frantoio, Picual i Coratiny. Australijskie oliwy z Barnei, tłoczone w kwietniu i maju, są świeże, zielone i zrównoważone, a australijscy producenci zdobywają za nie medale na międzynarodowych konkursach.

Barnea a odmiany lokalne Lewantu

Tradycyjne odmiany Lewantu, takie jak libańska Souri i palestyńska Nabali, rosną w starych, często wielowiekowych gajach na zboczach gór i dają oliwy o intensywnym, ziołowym charakterze. Barnea reprezentuje inny model: nowoczesny gaj, nawadnianie, zbiór mechaniczny i oliwę o zrównoważonym, przystępnym smaku. Oba modele współistnieją w regionie, a porównanie oliw z tradycyjnych i nowoczesnych gajów pokazuje, jak różne mogą być oliwy z tej samej części świata.

Barnea a inne odmiany

W porównaniu z hiszpańską Arbequiną, drugą odmianą często sadzoną w nowoczesnych gajach, Barnea jest bardziej zielona i pikantna. W porównaniu z Koroneiki i Picual jest łagodniejsza i ma mniej polifenoli. Jej zrównoważony charakter sprawia, że dobrze sprawdza się zarówno jako oliwa jednoodmianowa, jak i składnik kupaży.

Oliwki stołowe z Barnei

Choć Barnea jest przede wszystkim odmianą oliwną, jej owoce można też przygotować jako oliwki stołowe. W Izraelu i krajach Lewantu zielone oliwki łamie się lub nacina, moczy w wodzie, a potem marynuje w solance z cytryną, czosnkiem, chili i ziołami. Takie oliwki podaje się na śniadanie, z chlebem, labneh, pomidorami i ogórkami, albo jako przekąskę do meze. Domowe marynowanie oliwek to w regionie jesienna tradycja wielu rodzin.

W kuchni

Zrównoważona oliwa z Barnei pasuje do kuchni Lewantu i Bliskiego Wschodu. Świetnie sprawdza się w hummusie, labneh, tabbouleh i fattoush, do maczania chleba w zeit w zaatar, w musakhan i do grillowanych warzyw. To też dobra oliwa do codziennego gotowania, sałatek, ryb i smażenia. Jej umiarkowana goryczka sprawia, że dobrze łączy się z sokiem z cytryny, czosnkiem, tahini i świeżymi ziołami, które są podstawą kuchni regionu.

Przechowywanie oliwy z Barnei

Oliwa z Barnei ma średnią stabilność, dlatego najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru. Przechowuj ją w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu, z dala od kuchenki, a po otwarciu zużyj w ciągu kilku tygodni. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak kupować oliwę z Barnei

Szukaj oliw jednoodmianowych z Barnei z Izraela, Australii lub Argentyny, z rokiem zbioru i nazwą producenta. Oliwy z półkuli południowej, tłoczone wiosną, są świeże w czasie, gdy oliwy europejskie z poprzedniego zbioru tracą aromat. Izraelskie oliwy z Barnei regularnie zdobywają medale na międzynarodowych konkursach, o których piszemy w artykule nagrody i konkursy.

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi Barnea?

Z Izraela, gdzie została wyselekcjonowana w drugiej połowie XX wieku.

Jak smakuje oliwa z Barnei?

Zrównoważenie, z nutą trawy, karczocha i zielonego jabłka, z umiarkowaną goryczką.

Dlaczego Barnea jest popularna w nowoczesnych gajach?

Bo ma zwarty pokrój, wcześnie owocuje, daje wysokie plony i łatwo się ją zbiera mechanicznie.

Gdzie uprawia się Barneę?

W Izraelu, Australii, Argentynie, USA i innych krajach.

Czy Barnea ma dużo polifenoli?

Ma średnią ilość, mniej niż Koroneiki czy Picual.

Do czego używać oliwy z Barnei?

Do kuchni Lewantu, sałatek, ryb, grillowanych warzyw i codziennego gotowania.

Czy Barneę można uprawiać na pustyni?

Tak, w Izraelu rośnie w gajach na pustyni Negew, nawadnianych kroplowo, często wodą słonawą.

Kiedy zbiera się Barneę?

W Izraelu od października do grudnia, na półkuli południowej w kwietniu i maju.

Zobacz także

• Liban
• Hummus
• Arbequina
• Koroneiki
• Atlas odmian