Strona główna › Regiony › Liban

Liban

Pokaż na mapie

Liban to niewielki kraj o wielkiej tradycji oliwnej. Drzewa oliwne rosną tu od tysięcy lat, a w wioskach na zboczach gór można spotkać okazy uważane za jedne z najstarszych na świecie. Oliwki uprawia się w całym kraju, od Akkaru na północy po Hasbayę i Dżabal Amil na południu, a gaje zajmują znaczną część ziemi rolnej. Libańska produkcja oliwy jest niewielka w skali światowej, zwykle kilkanaście do dwudziestu kilku tysięcy ton rocznie, ale oliwa ma ogromne znaczenie w kuchni, kulturze i życiu rodzin. Główną odmianą jest Souri, dająca oliwy intensywne, zielone i pikantne.

Krajobraz i klimat

Liban to kraj gór: pasmo Libanu biegnie równolegle do wybrzeża, a za doliną Bekaa wznosi się Antyliban. Gaje oliwne rosną na tarasach wykutych w stromych zboczach, w dolinach i na wybrzeżu, od poziomu morza do wysokości kilkuset metrów. Klimat jest śródziemnomorski, z gorącym, suchym latem i deszczową zimą, a w wyższych partiach gór zdarza się śnieg. Wiele gajów to stare, tradycyjne plantacje, nienawadniane, uprawiane przez rodziny od pokoleń.

Historia

Fenicjanie, którzy zamieszkiwali wybrzeże dzisiejszego Libanu, należeli do pierwszych ludów rozpowszechniających uprawę oliwek i handel oliwą w basenie Morza Śródziemnego. Ich statki z portów Tyru, Sydonu i Byblos wiozły oliwę, wino i drewno cedrowe do Egiptu, Grecji, Afryki Północnej i Hiszpanii. W późniejszych wiekach Liban był częścią imperiów rzymskiego, bizantyjskiego, arabskiego i osmańskiego, a oliwa pozostawała jednym z najważniejszych produktów regionu.

Najstarsze drzewa

W wiosce Bshaaleh w dystrykcie Batrun rośnie grupa starych drzew oliwnych nazywanych Siostrami Noego. Według miejscowej tradycji mają kilka tysięcy lat, a legenda głosi, że to z nich gołębica przyniosła Noemu gałązkę oliwną po potopie. Choć dokładny wiek drzew trudno ustalić, należą do najstarszych drzew oliwnych w regionie i wciąż owocują. Stare, ogromne drzewa z poskręcanymi pniami można spotkać w wielu libańskich wioskach, a rodziny przekazują je z pokolenia na pokolenie.

Odmiana Souri

Souri, której nazwa pochodzi od miasta Tyr, po arabsku Sur, to najważniejsza odmiana oliwek w Libanie i jedna z najważniejszych w całym Lewancie. Daje oliwy intensywne, zielone, z nutami świeżej trawy, liścia pomidora, karczocha i ziół, z wyraźną goryczką i pikantnością. Souri jest dobrze przystosowana do suchego klimatu i ubogich gleb, ale owocuje naprzemiennie. W Libanie uprawia się też odmiany Baladi, czyli lokalne, a w nowych gajach także odmiany zagraniczne. O odmianach Lewantu piszemy też przy okazji izraelskiej Barnei.

Regiony

Najważniejszym regionem oliwnym jest Koura na północy, niedaleko Trypolisu, gdzie rozległe gaje zajmują wzgórza i doliny, a oliwa jest podstawą lokalnej gospodarki. Ważne są też Akkar na dalekiej północy, Hasbaya na południowym wschodzie, u stóp góry Hermon, oraz Dżabal Amil i okolice Nabatiji na południu. W dystryktach Batrun i Dżbajl na wybrzeżu gaje sąsiadują z winnicami i sadami.

Zbiór i tłoczenie

Zbiór oliwek w Libanie trwa od października do grudnia i jest wydarzeniem rodzinnym. Całe rodziny, często wraz z krewnymi z miast, wychodzą do gajów, rozkładają płachty pod drzewami i strząsają owoce kijami lub zrywają je ręcznie. Oliwki zawozi się do lokalnych tłoczni, gdzie każda rodzina czeka na swoją kolej i odbiera oliwę z własnych drzew. Wiele rodzin przechowuje oliwę na cały rok w dużych pojemnikach, a część sprzedaje lub rozdaje krewnym. W ostatnich latach powstały też nowoczesne tłocznie i firmy, które butelkują oliwę wysokiej jakości.

Oliwa w życiu codziennym

W libańskich domach oliwa stoi zawsze na stole, w butelce lub dzbanku, obok soli, chleba i oliwek. Je się ją codziennie, na śniadanie, obiad i kolację, polewając nią hummus, labneh, sałatki i strączki. Wiele rodzin z miast ma wciąż gaje w rodzinnych wioskach i co roku przywozi z nich zapas oliwy, a oliwa od krewnych uchodzi za najlepszą. Oliwę daje się w prezencie, przywozi z podróży do rodziny za granicą i używa w obrzędach religijnych, zarówno chrześcijańskich, jak i muzułmańskich.

Wyzwania

Libańskie oliwiarstwo zmaga się z wieloma trudnościami: rozdrobnieniem gajów, wysokimi kosztami pracy, kryzysem gospodarczym, a na południu kraju także z niszczeniem gajów w czasie konfliktów zbrojnych. Mimo to libańscy producenci zdobywają medale na międzynarodowych konkursach, a coraz więcej z nich stawia na jakość, ekologiczną uprawę i eksport butelkowanej oliwy do krajów, w których mieszka libańska diaspora.

Mydło z Trypolisu

Trypolis, drugie co do wielkości miasto Libanu, słynie od stuleci z mydła z oliwy. W starym mieście, w zabytkowym Chan as-Sabun, czyli karawanseraju mydlarzy, wytwarza się ręcznie mydło z oliwy, często z dodatkiem olejków eterycznych, miodu i ziół. Mydło z oliwy było przez wieki ważnym towarem eksportowym Libanu i Syrii, a dziś jest popularną pamiątką.

Kuchnia

Kuchnia libańska jest jedną z najbardziej znanych kuchni Bliskiego Wschodu, a oliwa jest w niej obecna niemal wszędzie. Na śniadanie je się chleb maczany w oliwie i zaatarze, zeit w zaatar, i placki manakish. Na stole meze pojawiają się hummus, baba ghanoush, labneh, tabbouleh i fattoush, a także dania b’zeit, czyli warzywa duszone w oliwie i podawane na zimno, takie jak loubieh b’zeit i warak enab b’zeit. Oliwa jest też podstawą sosu toum i ciasta sfouf. Wszystkie przepisy znajdziesz w katalogu kuchni Lewantu.

Jak wybierać oliwę z Libanu

Szukaj oliw z nazwą regionu, na przykład Koura lub Hasbaya, z odmianą Souri i rokiem zbioru. Libańskie oliwy są zwykle intensywne, zielone i pikantne, idealne do meze, chleba, sałatek i strączków. Warto szukać oliw ekologicznych i niefiltrowanych od małych producentów, które dobrze oddają charakter libańskich gajów. Najlepsze z nich zdobywają medale na międzynarodowych konkursach, a wybranych laureatów wymieniamy poniżej.

Nagrodzeni producenci z regionu

Producenci z regionu wyróżnieni w ostatnim sezonie na międzynarodowych konkursach i w przewodnikach:

Dania z regionu w katalogu przepisów

Dania z regionu opisane w katalogach kuchni, z rekomendowaną oliwą:

  • Toum (Liban): sos czosnkowy; oliwa: delikatna (do ryb i warzyw) lub średnia, pikantna (do grillowanego mięsa)
  • Sfouf (Liban): ciasto z kurkumą; oliwa: bardzo łagodna

Najczęściej zadawane pytania

Ile oliwy produkuje Liban?

Zwykle od kilkunastu do dwudziestu kilku tysięcy ton rocznie.

Jaka jest najważniejsza libańska odmiana?

Souri, której nazwa pochodzi od miasta Tyr.

Gdzie rosną najstarsze drzewa oliwne w Libanie?

Między innymi w wiosce Bshaaleh, gdzie rosną drzewa nazywane Siostrami Noego.

Który region Libanu słynie z oliwy?

Przede wszystkim Koura na północy, a także Hasbaya, Akkar i południe kraju.

Czym jest kuchnia b’zeit?

To dania z warzyw duszonych w oliwie i podawanych na zimno.

Czym słynie Trypolis?

Z ręcznie robionego mydła z oliwy.

Zobacz także