Huile d’olive de Haute-Provence

Huile d’olive de Haute-Provence to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z Górnej Prowansji, krainy wzgórz, płaskowyżów i dolin w departamencie Alpy Górnej Prowansji, wokół Manosque, Forcalquier, Les Mées i Oraison. Oliwa z oznaczeniem powstaje głównie z odmiany Aglandau, najbardziej typowej odmiany tej części Prowansji, i jest intensywna, zielona, z nutami karczocha, świeżo skoszonej trawy, zielonego migdała i jabłka, z wyraźną pikantnością. To przykład stylu fruité vert, czyli zielonej owocowości. Oznaczenie zostało uznane we Francji w 1999 roku, a Górna Prowansja leży na północnej granicy zasięgu drzew oliwnych, co nadaje tutejszym oliwom świeżość i intensywność.

Obszar

Oznaczenie obejmuje gminy w departamencie Alpy Górnej Prowansji, głównie w dolinie Durance i na okolicznych wzgórzach, a także kilka sąsiednich gmin w departamentach Var i Vaucluse. Gaje rosną na wysokości do kilkuset metrów, na zboczach wzgórz, często na tarasach, obok pól lawendy, migdałowców i winnic. Klimat jest śródziemnomorski z wpływami górskimi, z gorącym, suchym latem, chłodną zimą i przymrozkami, a silny wiatr mistral wieje doliną Durance.

Historia

Oliwki uprawiano w Górnej Prowansji od czasów rzymskich, a w średniowieczu i czasach nowożytnych gaje oliwne pokrywały zbocza wokół miasteczek takich jak Les Mées, Manosque i Forcalquier. Wielki mróz w lutym 1956 roku zniszczył dużą część gajów w regionie, a wielu rolników nie odbudowało upraw. Od lat osiemdziesiątych oliwiarstwo w Górnej Prowansji się odradza, a uznanie oznaczenia w 1999 roku pomogło wyróżnić lokalną oliwę i odmianę Aglandau.

Odmiana Aglandau

Aglandau, nazywana też Verdale de Carpentras, to główna odmiana oznaczenia, która musi stanowić zdecydowaną większość oliwek. Jest odporna na chłód, co pozwala jej rosnąć na północnej granicy zasięgu oliwek, i daje oliwy intensywne, zielone, z nutami karczocha, zielonego migdała, jabłka i świeżej trawy, z wyraźną pikantnością i goryczką. Specyfikacja dopuszcza też udział odmian Bouteillan, Picholine i Tanche, które dodają oliwie owocowości i łagodności.

Charakter oliwy

Oliwa Huile d’olive de Haute-Provence ma intensywną, zieloną owocowość, z nutami karczocha, świeżo skoszonej trawy, liścia pomidora, zielonego migdała i jabłka. W smaku jest wyrazista, z wyraźną pikantnością, która drapie w gardło, i umiarkowaną goryczką. Kolor jest zielonkawozłoty, a w oliwach z najwcześniejszego zbioru wyraźnie zielony. Z czasem goryczka i pikantność łagodnieją, a oliwa staje się bardziej harmonijna. Dzięki dużej zawartości polifenoli oliwa jest stabilna i długo zachowuje świeżość. Specyfikacja określa wymagania chemiczne i sensoryczne, a każda partia przechodzi kontrolę przed sprzedażą z oznaczeniem.

Styl fruité vert

We Francji oliwy opisuje się według trzech stylów owocowości, a Huile d’olive de Haute-Provence jest klasycznym przykładem stylu fruité vert, czyli zielonej owocowości. Takie oliwy powstają z oliwek zbieranych wcześnie, jeszcze zielonych lub dopiero zmieniających kolor, i tłoczonych szybko po zbiorze. Mają intensywny aromat świeżej trawy, karczocha i zielonych owoców oraz wyraźną pikantność. Różnią się od łagodnych oliw w stylu fruité mûr, takich jak oliwa z Nicei, i od oliw fruité noir z lekko sfermentowanych oliwek, tradycyjnych w Dolinie Baux.

Les Mées, Manosque i Forcalquier

Les Mées, miasteczko u stóp niezwykłych skalnych iglic, nazywanych Pénitents des Mées, czyli pokutnikami, jest jednym z ośrodków oliwiarstwa w Górnej Prowansji, z tłoczniami i gajami w okolicy. Manosque, największe miasto departamentu, i Forcalquier, z cytadelą i kolorowym targiem, są dobrą bazą do zwiedzania regionu. Na płaskowyżu Valensole, nieco dalej na wschód, w lipcu kwitną pola lawendy, jeden z najbardziej znanych widoków Prowansji.

Zbiór i tłoczenie

Aglandau zbiera się od listopada do stycznia, często wcześnie, gdy oliwki są jeszcze zielone, co daje najbardziej intensywne oliwy. Na tarasach i zboczach zbiór odbywa się ręcznie lub z pomocą elektrycznych grzebieni, a oliwki trafiają do lokalnych moulins, czyli tłoczni, w ciągu kilku dni. W regionie działa kilka spółdzielczych i rodzinnych moulins, w których można kupić oliwę prosto od producenta.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkują spółdzielnie, rodzinne gospodarstwa i tłocznie z Górnej Prowansji. Produkcja jest niewielka, a oliwa sprzedawana głównie lokalnie, w moulins, na targach i w sklepach z produktami prowansalskimi. Wiele gospodarstw łączy uprawę oliwek z lawendą, migdałami, winoroślą i hodowlą kóz, a ich sklepy oferują oliwę razem z miodem, serem i olejkami lawendowymi. Spółdzielcze moulins przyjmują oliwki od setek drobnych rolników, z których wielu ma zaledwie kilkadziesiąt drzew i odbiera oliwę z własnego zbioru na cały rok. Pełną listę firm znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Intensywna oliwa z Górnej Prowansji pasuje do kuchni prowansalskiej: do tapenady, anchoiade, aïoli, soupe au pistou, ratatouille, tian, pieczonej jagnięciny z ziołami i grillowanych warzyw. Świetnie sprawdza się też na surowo, z chlebem, kozim serem z Banon i pomidorami. O regionie piszemy na stronie Prowansja.

Oleoturystyka

Górna Prowansja łączy oliwę z lawendą, górami i miasteczkami na wzgórzach. W okolicach Les Mées, Oraison, Manosque i Forcalquier moulins i gospodarstwa organizują degustacje oliwy, a latem na płaskowyżu Valensole można zobaczyć kwitnące pola lawendy. Region słynie też z sera koziego Banon, zawijanego w liście kasztanowca, i z miodu lawendowego.

Na granicy zasięgu oliwek

Górna Prowansja leży na północnej granicy obszaru, w którym drzewa oliwne mogą rosnąć i owocować. Zimą temperatury spadają tu poniżej zera, a silne mrozy zdarzają się co kilka lub kilkanaście lat, niszcząc część gajów. Rolnicy wybierają więc odmiany odporne na chłód, przede wszystkim Aglandau, i sadzą drzewa na dobrze nasłonecznionych zboczach, chronionych przed wiatrem. Chłodniejszy klimat sprawia jednak, że oliwki dojrzewają wolno i gromadzą dużo aromatów i polifenoli, co daje oliwom wyjątkową świeżość.

Przechowywanie

Oliwę z Górnej Prowansji przechowuj w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu, z dala od światła i ciepła. Dzięki dużej zawartości polifenoli długo zachowuje świeżość, ale najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Huile d’olive de Haute-Provence, napis Appellation d’Origine Protégée i unijny znak. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą moulin, najlepiej w ciemnym szkle. Francuskie oliwy z oznaczeniem są drogie, bo produkcja jest mała, a praca w większości ręczna. O francuskich oznaczeniach piszemy w dziale oznaczenia pochodzenia.

Najczęściej zadawane pytania

Z jakiej odmiany powstaje oliwa z Górnej Prowansji?

Głównie z Aglandau, z udziałem Bouteillan, Picholine i Tanche.

Jak smakuje Huile d’olive de Haute-Provence?

Intensywnie i zielono, z nutą karczocha i trawy, z wyraźną pikantnością.

Kiedy uznano oznaczenie?

We Francji w 1999 roku.

Czym są Pénitents des Mées?

To skalne iglice nad miasteczkiem Les Mées, jednym z ośrodków oliwiarstwa w Górnej Prowansji.

Do czego używać tej oliwy?

Do tapenady, aïoli, zup, warzyw, jagnięciny i chleba z kozim serem.

Czym jest styl fruité vert?

To francuskie określenie oliw o zielonej owocowości, z wcześnie zbieranych oliwek, intensywnych i pikantnych.

Zobacz także

• Huile d’olive de Provence
• Huile d’olive de Nice
• Prowansja
• Picholine
• Oznaczenia pochodzenia