Strona główna › Regiony › Istria (Chorwacja i Słowenia)

Istria (Chorwacja i Słowenia)

Pokaż na mapie

Istria, półwysep na północnym krańcu Adriatyku, podzielony między Chorwację i Słowenię, to dziś jeden z najbardziej cenionych regionów oliwnych świata. Choć produkuje niewiele oliwy w porównaniu z Andaluzją czy Apulią, jej oliwy regularnie zdobywają najwyższe nagrody na międzynarodowych konkursach, a włoski przewodnik Flos Olei wielokrotnie uznał Istrię za najlepszy region oliwny świata. Sekretem jest połączenie chłodniejszego klimatu, na granicy zasięgu drzew oliwnych, rodzimych odmian, takich jak Istarska bjelica i Buža, wczesnego zbioru i nowoczesnych tłoczni prowadzonych przez rodziny pasjonatów. Istryjskie oliwy są intensywne, zielone, z wyraźną goryczką i pikantnością, bardzo bogate w polifenole.

Krajobraz i klimat

Istria to kraina łagodnych wzgórz, czerwonej ziemi, terra rossa, i średniowiecznych miasteczek na wzgórzach. Gaje oliwne rosną głównie w zachodniej części półwyspu, wzdłuż wybrzeża od Umagu i Novigradu po Poreč, Rovinj i Vodnjan, a także w okolicach Buje, Brtonigli, Grožnjanu i w słoweńskiej części półwyspu, wokół Kopru, Izoli i Piranu. Klimat jest śródziemnomorski, ale chłodniejszy niż na południu, z mroźnymi wiatrami bora zimą. Chłód sprawia, że oliwki dojrzewają wolniej i gromadzą więcej polifenoli, co daje oliwom intensywność i trwałość.

Historia

Oliwki uprawiano w Istrii od czasów przedrzymskich, a w okresie rzymskim istryjska oliwa była sławna w całym imperium. Rzymscy autorzy wymieniali ją wśród najlepszych oliw, a amfory z napisami świadczącymi o jej pochodzeniu znajdowano w wielu miejscach dawnego imperium. Na wyspach Brijuni, u wybrzeży Istrii, zachowały się ruiny rzymskich willi z tłoczniami oliwy, a na Veli Brijun rośnie drzewo oliwne, którego wiek szacuje się na około 1600 lat. W średniowieczu i czasach nowożytnych Istria była pod panowaniem Wenecji, która kupowała istryjską oliwę i nadzorowała jej handel. W styczniu 1929 roku wyjątkowo silny mróz zniszczył dużą część istryjskich gajów, a w XX wieku wojny i emigracja sprawiły, że wiele z nich porzucono. Odrodzenie przyszło pod koniec XX wieku, gdy nowe pokolenie producentów zaczęło sadzić gaje i inwestować w jakość.

Odmiany

Najważniejszą rodzimą odmianą jest Istarska bjelica, w Słowenii i Włoszech nazywana Bianchera. Daje oliwy bardzo intensywne, zielone, z nutami trawy, karczocha, rukoli i zielonych owoców, z mocną goryczką i pikantnością, a także wyjątkowo dużą zawartością polifenoli. Buža, druga rodzima odmiana, daje oliwy łagodniejsze, owocowe, z nutą jabłka i migdała. Inne lokalne odmiany to Rosinjola, Karbonera i słoweńska Črnica. Obok nich w Istrii uprawia się odmiany włoskie: Leccino, Frantoio i Pendolino, które dobrze przystosowały się do tutejszego klimatu.

Oznaczenia pochodzenia

Oliwa z Istrii ma wspólną dla Chorwacji i Słowenii chronioną nazwę pochodzenia Istra, obejmującą cały półwysep, a słoweńska oliwa z Istrii ma też starszą, własną chronioną nazwę, Ekstra deviško oljčno olje Slovenske Istre. Oba oznaczenia wymagają uprawy, tłoczenia i butelkowania na półwyspie oraz spełnienia surowych wymogów jakości. Zestawienie oznaczeń znajdziesz w dziale oznaczenia pochodzenia.

Najlepszy region oliwny świata

Sukces Istrii to wynik pracy kilkuset rodzinnych gospodarstw, zwanych w Chorwacji OPG, które w ostatnich trzech dekadach zainwestowały w nowe gaje, nowoczesne tłocznie i wiedzę. Istryjscy producenci zbierają oliwki bardzo wcześnie, często już w październiku, i tłoczą je w ciągu kilku godzin, w niskiej temperaturze, butelkując oliwę w gospodarstwie. Dzięki temu ich oliwy należą do najczęściej nagradzanych na świecie: na konkursie w Nowym Jorku Chorwacja zdobywa co roku ponad sto medali, w większości dla oliw z Istrii i Dalmacji, a przewodnik Flos Olei wielokrotnie przyznał Istrii tytuł najlepszego regionu oliwnego świata. O konkursach piszemy w artykule nagrody i konkursy.

Oleoturystyka

Istria jest jednym z najlepiej przygotowanych regionów oliwnych Europy dla turystów. Wytyczone szlaki oliwne prowadzą od gospodarstwa do gospodarstwa, a wiele z nich ma sale degustacyjne, sklepy i noclegi. W gajach można zobaczyć kažuni, okrągłe kamienne chatki z suchego kamienia, dawniej schronienia rolników i pasterzy. Jesienią, w czasie zbiorów, odbywają się święta nowej oliwy, a w Vodnjanie i okolicach organizuje się targi i degustacje. Oliwę łatwo połączyć z winem z istryjskich winnic, odmian malvazija i teran, oraz z truflami z lasów doliny Mirny.

Kuchnia

Kuchnia istryjska łączy wpływy chorwackie, słoweńskie, włoskie i weneckie. Oliwa jest w niej podstawą: polewa się nią makarony fuži i pljukanci, zupę maneštra, ryby i owoce morza, a jesienią świeże trufle, w potrawach takich jak trufle istryjskie z oliwą czy fritaja z dzikimi szparagami. Wiele dań dalmatyńskich, takich jak gregada, buzara czy blitva s krumpirom, jest popularnych także w Istrii. Wszystkie przepisy znajdziesz w katalogu kuchni Francji i Adriatyku.

Jak wybierać oliwę z Istrii

Szukaj oliw z oznaczeniem Istra lub z nazwą gospodarstwa, odmianą i rokiem zbioru. Jednoodmianowe oliwy z Istarskiej bjelicy są bardzo intensywne, idealne do grillowanych mięs, warzyw, zup strączkowych i chleba, a oliwy z Bužy łagodniejsze, dobre do ryb i sałatek. Istryjskie oliwy są drogie, ale należą do najlepszych na świecie.

Nagrodzeni producenci z regionu

Producenci z regionu wyróżnieni w ostatnim sezonie na międzynarodowych konkursach i w przewodnikach:

Dania z regionu w katalogu przepisów

Dania z regionu opisane w katalogach kuchni, z rekomendowaną oliwą:

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego Istria jest uznawana za najlepszy region oliwny świata?

Bo przewodnik Flos Olei wielokrotnie przyznał jej ten tytuł dzięki wysokiej jakości oliw z rodzinnych gospodarstw.

Jakie odmiany uprawia się w Istrii?

Głównie Istarską bjelicę i Bužę, a także Leccino, Frantoio i Pendolino.

Czym są kažuni?

To okrągłe kamienne chatki z suchego kamienia w istryjskich gajach.

Ile lat ma najstarsze drzewo oliwne w Istrii?

Drzewo na wyspie Veli Brijun ma według szacunków około 1600 lat.

Jakie oznaczenia pochodzenia ma Istria?

Wspólną chorwacko-słoweńską nazwę Istra oraz słoweńską Ekstra deviško oljčno olje Slovenske Istre.

Z czym łączyć oliwę z Istrii?

Z truflami, rybami, owocami morza, makaronami i grillowanymi warzywami.

Zobacz także