Valli Trapanesi

Valli Trapanesi to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z prowincji Trapani, na zachodnim krańcu Sycylii. To kraina wzgórz, dolin i nadmorskich równin, z gajami oliwnymi, winnicami, z których pochodzi słynne wino Marsala, i salinami, w których od wieków wydobywa się sól morską. Oliwa z oznaczeniem powstaje głównie z dwóch rodzimych odmian, Nocellara del Belice i Cerasuola, i jest intensywnie owocowa, z wyraźną nutą zielonego pomidora, karczocha, świeżej trawy i ziół, z goryczką i pikantnością. Valli Trapanesi należy do najstarszych sycylijskich oznaczeń oliwy, zarejestrowanych w Unii Europejskiej pod koniec lat dziewięćdziesiątych.

Obszar

Oznaczenie obejmuje gminy w prowincji Trapani, od okolic Trapani i Erice na zachodzie po Alcamo, Castelvetrano, Partannę i Salemi w głębi lądu. Gaje rosną na wzgórzach i w dolinach, na wysokości od poziomu morza do kilkuset metrów, na glebach gliniastych i wapiennych. Klimat jest gorący i suchy, z łagodnymi zimami i silnymi wiatrami od morza, w tym sirocco z Afryki i mistral z północnego zachodu.

Historia

Zachodnia Sycylia była zamieszkana przez Elymów, którzy zbudowali Segestę i Eryks, dzisiejsze Erice, a potem przez Fenicjan, którzy założyli Motye na wyspie w lagunie Stagnone, i Kartagińczyków. Grecy zbudowali Selinunt, jedno z największych miast Wielkiej Grecji. Oliwki uprawiano tu od starożytności, a w czasach arabskich region rozwijał się dzięki nowym uprawom i technikom. W XVIII wieku angielscy kupcy rozsławili wino Marsala, a oliwa z Trapani była eksportowana przez port w Trapani do całego basenu Morza Śródziemnego.

Odmiany

Specyfikacja obejmuje głównie dwie odmiany, które razem muszą stanowić zdecydowaną większość oliwek. Nocellara del Belice, z doliny rzeki Belice, daje oliwy o wyraźnej nucie zielonego pomidora i karczocha, a z jej dużych owoców przygotowuje się też słynne zielone oliwki stołowe Castelvetrano. Cerasuola, uprawiana w okolicach Trapani i Sciacca, daje oliwy intensywne, zielone, z wyraźną goryczką i pikantnością. Specyfikacja dopuszcza też niewielki udział innych odmian, takich jak Biancolilla.

Charakter oliwy

Oliwa Valli Trapanesi ma intensywną owocowość zielonych oliwek, z wyraźną nutą zielonego pomidora i liścia pomidora, karczocha, świeżej trawy, migdała i ziół. Goryczka i pikantność są wyraźne, ale zrównoważone, a finisz długi. Kolor jest zielonkawozłoty, a w oliwach z wczesnego zbioru wyraźnie zielony. Oliwy z przewagą Nocellary del Belice są nieco łagodniejsze i bardziej owocowe, a z przewagą Cerasuoli bardziej gorzkie i pikantne. Specyfikacja określa wymagania chemiczne i sensoryczne, a każda partia przechodzi kontrolę przed sprzedażą z oznaczeniem.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się od października do grudnia, ręcznie lub z pomocą elektrycznych grzebieni i otrząsarek. Nocellara del Belice przeznaczona na oliwki stołowe jest zbierana ręcznie, żeby nie uszkodzić owoców, a ta na oliwę może być zbierana maszynowo. Oliwki trafiają do frantoi w krótkim czasie od zbioru. W prowincji Trapani działa wiele tłoczni, od dużych spółdzielni po rodzinne frantoi.

Oliwki Castelvetrano

Castelvetrano, miasto na południowym wschodzie prowincji, dało nazwę jednym z najbardziej znanych oliwek stołowych świata. Zielone oliwki z odmiany Nocellara del Belice są duże, jaskrawozielone, jędrne i maślane, o łagodnym smaku, prawie bez goryczki. Przygotowuje się je przez krótkie moczenie w roztworze usuwającym goryczkę i fermentację w solance. Oliwki z doliny Belice mają też własną chronioną nazwę pochodzenia, Nocellara del Belice, obejmującą zarówno oliwki stołowe, jak i oliwę. W ostatnich latach oliwki Castelvetrano stały się modną przekąską w barach i restauracjach na całym świecie.

Kuskus z Trapani

Trapani, przez stulecia związane z Afryką Północną, ma własną wersję kuskusu, cuscus trapanese, przygotowywanego z rybami i owocami morza. Kaszę ręcznie wałkuje się z oliwą, cebulą, czosnkiem i natką, gotuje na parze, a potem zalewa aromatycznym bulionem rybnym z pomidorami i migdałami. W San Vito Lo Capo co roku odbywa się festiwal kuskusu, na którym spotykają się kucharze z całego basenu Morza Śródziemnego.

Erice, saliny i Segesta

Erice, średniowieczne miasteczko na szczycie góry nad Trapani, z normańskim zamkiem i kamiennymi uliczkami, słynie z ciastek z migdałów i widoku na morze i Egady. U stóp góry, między Trapani a Marsalą, rozciągają się saliny, z wiatrakami i białymi stosami soli, a w lagunie Stagnone leży wyspa Motya z ruinami fenickiego miasta. W głębi lądu, wśród gajów i winnic, stoi grecka świątynia w Segeście, jedna z najlepiej zachowanych na świecie.

Oliwa i wino Marsala

Prowincja Trapani to największy obszar winiarski Sycylii, a wiele posiadłości produkuje zarówno wino, jak i oliwę. Wino Marsala, wzmacniane i dojrzewające w beczkach, rozsławili w XVIII wieku angielscy kupcy, a dziś obok niego powstają białe wina z odmian Grillo, Catarratto i Inzolia. Degustacja wina i oliwy w jednej posiadłości, z lokalnym serem, oliwkami i chlebem, to jedna z atrakcji regionu.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkują spółdzielnie, rodzinne frantoi i posiadłości z prowincji Trapani. Wiele z nich produkuje też wino i oliwki stołowe, a coraz więcej zdobywa nagrody na konkursach we Włoszech i za granicą. Pełną listę firm z Sycylii znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Oliwa Valli Trapanesi pasuje do kuchni zachodniej Sycylii: do pesto alla trapanese, sosu z pomidorów, migdałów, czosnku, bazylii i oliwy, do kuskusu z rybami, typowego dla Trapani, do caponaty, pasta con le sarde, ryb z grilla, tuńczyka z Favignany i sałatek z pomidorami. Jej intensywna nuta pomidora świetnie pasuje do świeżych warzyw. O regionie piszemy na stronie Sycylia.

Oleoturystyka

Prowincja Trapani łączy oliwę z winem, solą, archeologią i plażami. Gospodarstwa, frantoi i winnice organizują degustacje oliwy i wina Marsala, a Erice, saliny, Segesta, Selinunt, Motya i wyspy Egadzkie przyciągają turystów przez cały rok. Jesienią, w czasie zbiorów, w miasteczkach odbywają się święta nowej oliwy.

Przechowywanie

Oliwę Valli Trapanesi przechowuj w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu. Dzięki dużej zawartości polifenoli długo zachowuje świeżość, ale najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Valli Trapanesi, napis Denominazione di Origine Protetta i unijny znak. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą producenta, najlepiej w ciemnym szkle lub puszce. O włoskiej oliwie piszemy w artykule o Włoszech, a o wszystkich oznaczeniach w dziale oznaczenia pochodzenia.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

• Azienda Agricola Biologica Titone (Trapani)

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi oliwa Valli Trapanesi?

Z prowincji Trapani na zachodnim krańcu Sycylii.

Jakie odmiany obejmuje oznaczenie?

Głównie Nocellarę del Belice i Cerasuolę.

Jak smakuje oliwa Valli Trapanesi?

Intensywnie owocowo, z wyraźną nutą zielonego pomidora, karczocha i trawy, z goryczką i pikantnością.

Czym są oliwki Castelvetrano?

To zielone oliwki stołowe z odmiany Nocellara del Belice, z okolic Castelvetrano.

Do jakich dań pasuje oliwa z Trapani?

Do pesto alla trapanese, kuskusu z rybami, caponaty i ryb z grilla.

Jak rozpoznać oliwę z oznaczeniem?

Po nazwie Valli Trapanesi, napisie Denominazione di Origine Protetta i unijnym znaku.

Zobacz także

• Sicilia
• Val di Mazara
• Monti Iblei
• Pesto alla trapanese
• Oznaczenia pochodzenia