Kolymvari Chanion

Kolymvari Chanion to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z okolic Kolymvari, w prefekturze Chania, na zachodzie Krety. Obszar oznaczenia obejmuje gaje u nasady półwyspu Rodopou, nad Zatoką Chania, i w dolinach w głębi lądu, w krainie, w której rośnie jedno z najstarszych drzew oliwnych na świecie, w wiosce Ano Vouves. Oliwa z oznaczeniem powstaje z odmiany Koroneiki i jest owocowa, zielona, z nutami świeżej trawy, ziół, zielonego jabłka i karczocha, z wyraźną goryczką i pikantnością. Zachodnia Kreta, z wyższymi górami i większą ilością opadów niż wschód wyspy, daje oliwy świeże i aromatyczne.

Obszar

Oznaczenie obejmuje okolice miasteczka Kolymvari i sąsiednie wioski, u nasady półwyspu Rodopou, na zachód od miasta Chania. Gaje rosną na wzgórzach i w dolinach, od wybrzeża po wysokość kilkuset metrów, na glebach wapiennych i gliniastych. Klimat jest śródziemnomorski, z gorącym, suchym latem i łagodną, deszczową zimą, a pobliskie Białe Góry, Lefka Ori, zatrzymują wilgoć i sprzyjają gajom, zapewniając im więcej wody niż na wschodzie wyspy.

Historia

Zachodnia Kreta, podobnie jak cała wyspa, ma tysiące lat tradycji oliwnej, sięgającej czasów minojskich. W okolicach Kolymvari leżą ruiny starożytnego miasta Diktynna, ze świątynią bogini Diktynny, a sama okolica była zamieszkana od starożytności. W czasach weneckich i osmańskich oliwa z zachodniej Krety była eksportowana przez port w Chanii. W XX wieku rolnicy z Kolymvari założyli spółdzielnię, która stała się jednym z ważnych producentów oliwy na Krecie. Chroniona nazwa pochodzenia Kolymvari Chanion należy do greckich oznaczeń zarejestrowanych w latach dziewięćdziesiątych.

Odmiana Koroneiki

Podstawą oliwy z oznaczeniem jest Koroneiki, najważniejsza grecka odmiana oliwna. W zachodniej Krecie, w nieco chłodniejszym i wilgotniejszym klimacie niż na wschodzie wyspy, Koroneiki daje oliwy bardziej zielone, intensywne i pikantne, bogate w polifenole. W regionie uprawia się też w niewielkiej ilości odmianę Tsounati, typową dla prefektury Chania.

Charakter oliwy

Oliwa Kolymvari Chanion ma intensywną owocowość zielonych oliwek, z nutami świeżo skoszonej trawy, ziół z kreteńskich wzgórz, zielonego jabłka, karczocha i liścia oliwnego. W smaku jest wyrazista, z wyraźną goryczką i pikantnością, a finisz jest długi i świeży. Dzięki dużej zawartości polifenoli oliwa jest stabilna i długo zachowuje świeżość. Specyfikacja określa wymagania chemiczne i sensoryczne, a każda partia przechodzi kontrolę przed sprzedażą z oznaczeniem.

Drzewo w Ano Vouves

W wiosce Ano Vouves, na terenie gminy Kolymvari, rośnie drzewo oliwne uważane za jedno z najstarszych na świecie. Jego wiek szacuje się na co najmniej dwa, a według niektórych badaczy nawet cztery tysiące lat. Ogromny, poskręcany pień ma obwód kilkunastu metrów, a drzewo wciąż owocuje. Wokół niego urządzono małe muzeum oliwy, a gałązki z tego drzewa posłużyły do uwicia wieńców dla zwycięzców maratonu na igrzyskach olimpijskich w Atenach w 2004 roku. To jedno z najbardziej niezwykłych miejsc na Krecie dla miłośników oliwy.

Klasztor Gonia i półwysep Rodopou

W Kolymvari, nad samym morzem, stoi klasztor Gonia z XVII wieku, jeden z najważniejszych klasztorów zachodniej Krety, z kolekcją ikon i małym muzeum. W pobliżu działa Prawosławna Akademia Krety, ośrodek konferencyjny i edukacyjny. Półwysep Rodopou, wąski, górzysty i prawie niezamieszkany, oferuje szlaki piesze wśród macchii i gajów, prowadzące do ruin Diktynny i dzikich plaż.

Zachód i wschód Krety

Kreta, choć niewielka w porównaniu z kontynentem, ma bardzo zróżnicowany klimat. Zachodnia część wyspy, z prefekturą Chania i Białymi Górami, jest bardziej zielona i deszczowa, z większą ilością lasów i źródeł. Wschodnia, z prefekturą Lasithi i Sitią, jest suchsza i bardziej kamienista. Te różnice widać w oliwach: oliwy z zachodu, takie jak Kolymvari, są zwykle bardziej zielone, intensywne i pikantne, a oliwy ze wschodu, takie jak Sitia, łagodniejsze i bardziej harmonijne. Porównanie obu to dobra lekcja wpływu klimatu na smak tej samej odmiany.

Chania i okolice

Chania, dawna stolica Krety, to jedno z najpiękniejszych miast wyspy, z weneckim portem, latarnią morską, wąskimi uliczkami starego miasta, meczetem z czasów osmańskich i krytym targiem, na którym sprzedaje się oliwę, oliwki, sery, miód i zioła. Z Chanii łatwo dojechać do Kolymvari i na półwysep Rodopou, a także do wąwozu Samaria, jednego z najdłuższych w Europie, i do górskich wiosek Białych Gór, gdzie zachowała się tradycyjna kuchnia.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się od października do stycznia, strząsając owoce kijami lub elektrycznymi grzebieniami na rozłożone siatki. Owoce trafiają do tłoczni w ciągu kilku godzin, gdzie są tłoczone na zimno, metodami wyłącznie mechanicznymi. W regionie działa spółdzielnia rolnicza i kilka prywatnych tłoczni, a najlepsze oliwy powstają z wcześnie zbieranych, jeszcze zielonych owoców.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkuje przede wszystkim spółdzielnia z Kolymvari, a także rodzinne tłocznie i gospodarstwa z okolicy. Wiele rodzin z okolicznych wiosek ma po kilkaset drzew i dostarcza oliwki do spółdzielni, a część oliwy zatrzymuje na własne potrzeby. Coraz więcej producentów stawia na wczesny zbiór i uprawę ekologiczną, a ich oliwy zdobywają nagrody na konkursach. Pełną listę firm z Krety znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Oliwa z Kolymvari pasuje do kuchni zachodniej Krety: do dakos, horty, horiatiki, gemista, do jagnięciny i koziny z gór, ślimaków smażonych w oliwie z rozmarynem, kalitsounia, pierożków z serem i ziołami, oraz do chleba z serem graviera. O regionie piszemy na stronie Kreta.

Oleoturystyka

Okolice Kolymvari łatwo odwiedzić z Chanii, jednego z najpiękniejszych miast Krety, z weneckim portem i starym miastem. Warto zobaczyć drzewo w Ano Vouves, klasztor Gonia, półwysep Rodopou i pobliskie plaże Balos i Falasarna. Jesienią, w czasie zbiorów, można zobaczyć pracę w gajach i tłoczniach, a wiosną przejść szlakami wśród kwitnących ziół i gajów.

Przechowywanie

Oliwę z Kolymvari przechowuj w ciemnej butelce lub puszce, w chłodnym miejscu. Dzięki dużej zawartości polifenoli długo zachowuje świeżość, ale najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Kolymvari Chanion, informację o chronionej nazwie pochodzenia i unijny znak. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą producenta, najlepiej w ciemnym szkle lub puszce, które chronią oliwę przed światłem. O greckiej oliwie piszemy w artykule o Grecji, a o wszystkich oznaczeniach w dziale oznaczenia pochodzenia.

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi oliwa Kolymvari Chanion?

Z okolic Kolymvari w prefekturze Chania, na zachodzie Krety.

Z jakiej odmiany powstaje?

Z Koroneiki, z niewielkim udziałem Tsounati.

Jak smakuje oliwa z Kolymvari?

Zielono i owocowo, z nutą trawy, ziół i zielonego jabłka, z goryczką i pikantnością.

Gdzie rośnie drzewo w Ano Vouves?

W wiosce Ano Vouves na terenie gminy Kolymvari.

Ile lat ma drzewo w Ano Vouves?

Jego wiek szacuje się na co najmniej dwa, a według niektórych na cztery tysiące lat.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Drzewo w Ano Vouves, klasztor Gonia, półwysep Rodopou i plaże Balos i Falasarna.

Czym różni się oliwa z zachodu Krety od oliwy ze wschodu?

Oliwy z zachodu, bardziej zielonego i deszczowego, są zwykle intensywniejsze i bardziej pikantne niż łagodniejsze oliwy ze wschodu.

Zobacz także

• Kreta
• Sitia Lasithiou Kritis
• Kriti
• Koroneiki
• Oznaczenia pochodzenia