Memecik

Memecik to najważniejsza odmiana oliwna Turcji i podstawa oliwy z południowego wybrzeża Egejskiego, największego regionu oliwnego kraju. Z jej owoców pochodzi znaczna część tureckiej oliwy, a najlepsze oliwy z Memecik należą do najczęściej nagradzanych tureckich oliw na międzynarodowych konkursach. Oliwa z Memecik jest intensywna, aromatyczna, zielona, z nutami świeżej trawy, liścia pomidora, zielonego migdała i ziół, z wyraźną goryczką i pikantnością. W porównaniach tureckich odmian Memecik wyróżnia się dużą zawartością polifenoli i wysoką aktywnością przeciwutleniającą.

Pochodzenie i nazwa

Memecik pochodzi z południowej części wybrzeża Egejskiego, z prowincji Aydın, Muğla i Izmir, gdzie uprawia się ją od stuleci. Region ten, ze starożytnymi miastami Milet, Efez, Priene i Halikarnas, był w starożytności jednym z centrów uprawy oliwek w świecie greckim, a jego tradycja oliwna trwa nieprzerwanie od tysięcy lat. W różnych miejscowościach regionu odmiana nosi też lokalne nazwy, a rolnicy rozróżniają jej miejscowe typy, różniące się nieco wielkością owoców i smakiem oliwy.

Drzewo i owoc

Drzewo Memecik jest silne, o rozłożystej koronie, dobrze przystosowane do gorącego, suchego lata i łagodnej zimy południowego wybrzeża Egejskiego. Rośnie na zboczach wzgórz i w dolinach rzecznych, często w tradycyjnych gajach na tarasach. Owoce są średniej wielkości, owalne, z charakterystycznym, lekko zaostrzonym końcem, i zawierają dużo oleju. Memecik owocuje naprzemiennie, co w Turcji jest szczególnie widoczne: po roku obfitym przychodzi rok znacznie słabszy.

Smak oliwy

Oliwa z Memecik ma średnią do intensywnej owocowość, z nutami świeżo skoszonej trawy, liścia pomidora, zielonego migdała, karczocha, oregano i innych ziół. Goryczka i pikantność są wyraźne, szczególnie w oliwach z wczesnego zbioru, które bywają bardzo zielone i ostre. Oliwa z dojrzałych owoców jest łagodniejsza i bardziej owocowa. Dzięki dużej zawartości polifenoli oliwa z Memecik jest stabilna i długo zachowuje świeżość. O polifenolach i zdrowiu piszemy w dziale oliwa a zdrowie.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki Memecik zbiera się od października do stycznia. W tradycyjnych gajach owoce otrząsa się z gałęzi kijami lub mechanicznymi grzebieniami na rozłożone płachty, a w nowoczesnych gospodarstwach używa się otrząsarek. Oliwki trafiają do spółdzielczych i prywatnych tłoczni w regionie, a coraz więcej producentów tłoczy je w ciągu kilku godzin od zbioru i butelkuje oliwę pod własną marką. Część owoców Memecik przeznacza się też na oliwki stołowe, zielone i czarne.

Oliwki stołowe z Memecik

Choć Memecik jest przede wszystkim odmianą oliwną, część owoców przeznacza się na oliwki stołowe. Zielone oliwki Memecik łamie się lub nacina i moczy w wodzie, a potem marynuje w solance z cytryną i ziołami, a czarne, dojrzałe, suszy się w soli. Takie oliwki są stałym elementem tureckiego śniadania, kahvaltı, obok sera, pomidorów, ogórków, miodu i chleba.

Gdzie się ją uprawia

Memecik dominuje na południowym wybrzeżu Egejskim, w prowincjach Aydın, Muğla i Izmir, a także w części Manisy i Denizli. Ośrodkami jej uprawy są okolice Milas, Bodrum, Söke, Germencik, Nazilli i półwysep Datça. Na północnym wybrzeżu Egejskim, w okolicach Ayvalık i Edremit, ustępuje miejsca odmianie Ayvalık, o łagodniejszym charakterze, opisanej na stronie Północna Egeja. Poza Turcją Memecik uprawia się w niewielkiej skali, głównie w kolekcjach odmian i gajach doświadczalnych.

Rolnicy i spółdzielnie

Gaje Memecik należą w większości do rodzin rolniczych, które uprawiają po kilka hektarów drzew, często odziedziczonych po przodkach. Wiele z nich zrzesza się w spółdzielniach, które skupują oliwki, tłoczą je i sprzedają oliwę w Turcji i za granicą. W ostatnich latach pojawiło się nowe pokolenie producentów, często po studiach i pracy w miastach, którzy wracają do rodzinnych gajów, tłoczą oliwę z wczesnego zbioru i sprzedają ją pod własnymi markami, z naciskiem na jakość i ekologiczną uprawę.

Oznaczenia pochodzenia

Najważniejszym oznaczeniem pochodzenia związanym z tą odmianą jest Aydın Memecik, chroniona nazwa oliwy z prowincji Aydın, zarejestrowana w Turcji i w Unii Europejskiej. W Turcji chroniona jest też oliwa z Milas, opierająca się na Memecik. Oznaczenia te pomagają tureckim producentom budować markę oliwy egejskiej na rynkach zagranicznych. O tureckich oznaczeniach i oliwie piszemy w artykule o Turcji.

Memecik a inne odmiany

W porównaniu z turecką odmianą Ayvalık Memecik jest bardziej intensywna, zielona, gorzka i pikantna, z większą ilością polifenoli. W porównaniu z grecką Koroneiki, uprawianą po drugiej stronie Morza Egejskiego, ma podobnie ziołowy i intensywny charakter, ale często więcej nut pomidora i migdała. Z hiszpańską Picual łączy ją wysoka stabilność i wyraźna goryczka.

W kuchni

Oliwa z Memecik jest podstawą kuchni południowego wybrzeża Egejskiego. Dusi się w niej warzywa w daniach zeytinyağlı, takich jak zeytinyağlı taze fasulye, zeytinyağlı enginar czy zeytinyağlı biber dolması, polewa dzikie zioła, takie jak şevketibostan, arapsaçı i deniz börülcesi, i nadziewane kwiaty cukinii, jak w girit kabağı dolması. Intensywna oliwa z Memecik świetnie sprawdza się też do strączków, grillowanego mięsa i ryb oraz do polewania chleba.

Oleoturystyka na południowej Egei

Południowe wybrzeże Egejskie to region, w którym oliwę łatwo połączyć z wakacjami. W okolicach Bodrum, Milas, Datçy i Söke działają tłocznie i gospodarstwa, które organizują degustacje, spacery po gajach i warsztaty kulinarne, a w niektórych wioskach można wziąć udział w zbiorze oliwek. W regionie znajdują się też starożytne miasta, takie jak Efez, Milet i Priene, gdzie oliwki uprawiano już ponad dwa tysiące lat temu, a w dawnych tłoczniach i fabrykach mydła powstały małe muzea oliwy.

Przechowywanie oliwy z Memecik

Dzięki dużej zawartości polifenoli oliwa z Memecik dobrze znosi przechowywanie i długo zachowuje świeżość, jeśli trzyma się ją w ciemnym, chłodnym miejscu. Jej intensywne, zielone nuty z czasem łagodnieją, a goryczka staje się bardziej harmonijna. Najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru. Zasady przechowywania opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak kupować oliwę z Memecik

Szukaj oliw z nazwą regionu, na przykład Aydın lub Milas, z odmianą i rokiem zbioru. Oliwy z wczesnego zbioru są najbardziej intensywne i aromatyczne, idealne na surowo, a z późniejszego łagodniejsze, dobre do gotowania. Najlepsze tureckie oliwy z Memecik zdobywają złote medale na konkursach w Nowym Jorku, Londynie czy Madrycie, a ich ceny są często niższe niż oliw włoskich o podobnej jakości. O konkursach piszemy w artykule nagrody i konkursy.

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi Memecik?

Z południowego wybrzeża Egejskiego w Turcji, z prowincji Aydın, Muğla i Izmir.

Jak smakuje oliwa z Memecik?

Intensywnie i zielono, z nutą trawy, pomidora i migdała, z wyraźną goryczką i pikantnością.

Czy Memecik ma dużo polifenoli?

Tak, w porównaniach tureckich odmian wyróżnia się dużą zawartością polifenoli.

Czym jest Aydın Memecik?

To chroniona nazwa oliwy z prowincji Aydın, zarejestrowana w Turcji i w Unii Europejskiej.

Czym Memecik różni się od Ayvalık?

Memecik jest bardziej intensywna i gorzka, Ayvalık łagodniejsza i maślana.

Do czego używać oliwy z Memecik?

Do dań zeytinyağlı, dzikich ziół, strączków, grillowanego mięsa i ryb.

Kiedy zbiera się oliwki Memecik?

Od października do stycznia.

Czy z Memecik robi się oliwki stołowe?

Tak, choć to przede wszystkim odmiana oliwna. Zielone i czarne oliwki Memecik podaje się na tureckie śniadanie.

Zobacz także

• Turcja
• Południowa Egeja
• Koroneiki
• Zeytinyağlı taze fasulye
• Atlas odmian