Terra di Bari

Terra di Bari to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z okolic Bari w Apulii, największym regionie oliwnym Włoch. Obejmuje prowincję Bari i część prowincji Barletta-Andria-Trani, krainę, w której gaje oliwne pokrywają wapienne płaskowyże Murgii i równiny nad Adriatykiem, a wiele drzew ma setki lat. Oznaczenie dzieli się na trzy podstrefy, każdą z własną odmianą i charakterem oliwy: Castel del Monte, z intensywną, gorzką i pikantną Coratiną, Bitonto, z bardziej zrównoważoną Cima di Bitonto, i Murgia dei Trulli e delle Grotte, z łagodną Cima di Mola. Terra di Bari to jedno z najważniejszych włoskich oznaczeń oliwy, zarejestrowane w Unii Europejskiej pod koniec lat dziewięćdziesiątych.

Obszar i podstrefy

Castel del Monte obejmuje północną część obszaru, wokół Andrii, Corato, Ruvo di Puglia i Minervino Murge, na zboczach płaskowyżu Murgia. Dominuje tu Coratina, która musi stanowić większość oliwek, a oliwy są bardzo intensywne, gorzkie i pikantne, z nutami karczocha, cykorii i zielonego migdała.

Bitonto obejmuje okolice Bitonto, Terlizzi, Giovinazzo i Molfetty, między Murgią a morzem. Dominuje tu Cima di Bitonto, nazywana też Ogliarola Barese, obok Coratiny, a oliwy są zrównoważone, owocowe, z umiarkowaną goryczką.

Murgia dei Trulli e delle Grotte obejmuje południowo-wschodnią część obszaru, wokół Alberobello, Castellana Grotte, Putignano i Monopoli. Dominuje tu Cima di Mola, a oliwy są łagodne, owocowe, z nutą migdała i dojrzałych owoców.

Historia

Okolice Bari były od starożytności jednym z najważniejszych obszarów oliwnych Italii. W średniowieczu oliwa z Terra di Bari była eksportowana do Wenecji i całej Europy, a port w Bari był jednym z głównych ośrodków handlu oliwą. W XIII wieku cesarz Fryderyk II zbudował na płaskowyżu Murgii ośmioboczny zamek Castel del Monte, od którego pochodzi nazwa jednej z podstref. W XIX i XX wieku gaje rozrosły się na wielką skalę, a Apulia stała się największym producentem oliwy we Włoszech.

Charakter oliwy

Charakter oliwy Terra di Bari zależy od podstrefy. Oliwy z Castel del Monte są bardzo intensywne, z wyraźną goryczką i pikantnością, rekordowo bogate w polifenole. Oliwy z Bitonto są zrównoważone, z nutami zielonego jabłka, migdała i karczocha. Oliwy z Murgii dei Trulli e delle Grotte są łagodne i słodkawe, z nutą migdała i dojrzałych owoców. Specyfikacja określa wymagania chemiczne i sensoryczne dla każdej podstrefy, a każda partia przechodzi kontrolę przed sprzedażą z oznaczeniem.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się od października do grudnia, Coratinę często wcześnie, gdy jest jeszcze zielona. Zbiór odbywa się głównie mechanicznie, otrząsarkami, a oliwki trafiają do frantoi w krótkim czasie od zbioru. W Terra di Bari działa kilkaset tłoczni, od wielkich spółdzielni po małe, rodzinne frantoi w masseriach.

Castel del Monte, Bitonto i trulle

Castel del Monte, ośmioboczny zamek Fryderyka II na szczycie wzgórza, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO, góruje nad gajami Coratiny. Bitonto, nazywane miastem oliwy, ma romańską katedrę i starówkę pełną zabytków. Alberobello, w sercu podstrefy Murgia dei Trulli, słynie z trulli, okrągłych, białych domów z kamiennymi, stożkowymi dachami, również wpisanych na listę UNESCO, a pobliskie Castellana Grotte z ogromnych jaskiń krasowych. Wokół wszystkich tych miejsc ciągną się gaje oliwne.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkują spółdzielnie, rodzinne frantoi i masserie z prowincji Bari i Barletta-Andria-Trani. Wiele z nich zdobywa najwyższe nagrody na konkursach we Włoszech i za granicą. Wybranych producentów wymieniamy poniżej, a pełną listę znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Oliwa Terra di Bari jest podstawą kuchni Apulii: orecchiette z cime di rapa, purée z bobu z cykorią, frisy z pomidorami, focaccii barese, zup strączkowych, takich jak pasta e ceci i pasta e fagioli, grillowanych warzyw i surowych owoców morza, które w Bari je się z oliwą i cytryną. Intensywne oliwy z Castel del Monte pasują do strączków i mięs, a łagodne z Murgii do ryb i warzyw. O regionie piszemy na stronie Apulia.

Oleoturystyka

Terra di Bari łączy oliwę z zabytkami, wybrzeżem i kuchnią. Masserie i frantoi organizują degustacje i wizyty, a w Bari, Bitonto, Alberobello, Polignano a Mare i Monopoli można połączyć zwiedzanie z kosztowaniem lokalnej oliwy. Jesienią, w czasie zbiorów, w miasteczkach odbywają się święta nowej oliwy.

Przechowywanie

Oliwy z Coratiny, bardzo bogate w polifenole, długo zachowują świeżość, a łagodniejsze z Cima di Mola najlepiej zużyć w ciągu roku od zbioru. Przechowuj oliwę w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Terra di Bari, często z nazwą podstrefy, napis Denominazione di Origine Protetta i unijny znak. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą producenta. O włoskiej oliwie piszemy w artykule o Włoszech, a o wszystkich oznaczeniach w dziale oznaczenia pochodzenia.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

• Mossa Domenica
• Leone Sabino Donato Claudio
• Azienda Agricola Leone Sabino - Masseria Covelli (Canosa di Puglia)
• Azienda Agricola Le Tre Colonne di Salvatore Stallone (Giovinazzo)
• Olio Ciccolella - Ciccolella Soc. Agr. a r.l. (Molfetta)
• Di Molfetta Pantaleo (Di Molfetta Frantoiani) (Bisceglie)
• Fiorentini Firenze S.p.A. (Tavarnelle Val di Pesa)
• Finoliva Global Service SPA
• Azienda Agricola Spagnoletti Zeuli Onofrio (Andria)
• AGRIDE' S.r.l. (Bitonto)
• Oleificio Coop Cima Di Bitonto S.C.R.L.
• Sud Italia Alimentari Srl
• Olii Santoro SRL
• Societa' Semplice Fratelli Di Corato
• Olearia Desantis S.p.A. (Bitonto)
• Oliveti Terra Di Bari O. P. Olivicoli SOC. Coop. Agricola - Ex A.v.p.
• Produttori Olivicoli Bitonto Societa' Cooperativa
• Frantoio Galantino S.r.l. (Bisceglie)
• Quoliter (Bitetto)
• Oliveti D'italia SCPA
• Oleificio Coop. Goccia Di SOLE Molfetta SOC. Coop. Agr.
• Elaiopolio Coop. Della Rif. Fond. Di Ruvo Di Puglia SOC. Coop. Ag
• Azienda Agricola Caputo Maria
• Spagnoletti Zeuli Pierluigi
• Eredi Di Spagnoletti Zeuli Giovanni S.S
• Agricoltura Progresso S.C.A.
• EUROCOOP Società cooperativa Agricola
• OLEIFICIO ACLISTA L AURICARRO Soc. Coop. Agricola
• Assoproli Bari SOC. Coop. Agricola

Najczęściej zadawane pytania

Jakie podstrefy ma oznaczenie Terra di Bari?

Castel del Monte, Bitonto i Murgia dei Trulli e delle Grotte.

Jakie odmiany obejmuje oznaczenie?

Głównie Coratinę, Cima di Bitonto (Ogliarola Barese) i Cima di Mola.

Jak smakuje oliwa Terra di Bari?

Od bardzo intensywnej i gorzkiej z Castel del Monte po łagodną i owocową z Murgii dei Trulli.

Czym jest Castel del Monte?

To ośmioboczny zamek cesarza Fryderyka II, wpisany na listę UNESCO, od którego nazwę wzięła jedna z podstref.

Które miasto nazywane jest miastem oliwy?

Bitonto.

Jak rozpoznać oliwę z oznaczeniem?

Po nazwie Terra di Bari, często z nazwą podstrefy, i unijnym znaku.

Zobacz także

• Apulia
• Dauno
• Coratina
• Orecchiette z cime di rapa
• Oznaczenia pochodzenia