Baena

Cecha	Wartość
Typ	chroniona nazwa pochodzenia (DOP)
Kraj	Hiszpania
Region	Andaluzja, południowa część prowincji Kordoba
Rok uznania	1981
Główne odmiany	Picudo, Hojiblanca, Lechín, Chorrúo, Picual
Charakter oliwy	owocowa, od słodkiej po intensywną, z nutą jabłka, migdała i owoców egzotycznych

Baena to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z gajów wokół miasta Baena na południu prowincji Kordoba w Andaluzji. Uznana w 1981 roku, należy do najstarszych oznaczeń oliwy w Hiszpanii, obok katalońskich Les Garrigues i Siurany, i była jednym z pierwszych oznaczeń w Andaluzji. Obejmuje kilka gmin u podnóża gór Subbética, w krainie łagodnych wzgórz pokrytych gajami. Oliwa z oznaczeniem powstaje z kilku odmian, przede wszystkim Picudo, Hojiblanca, Lechín, Chorrúo i Picual, i jest owocowa, złożona, z nutami jabłka, migdała, owoców egzotycznych i świeżej trawy, od łagodnej i słodkiej po intensywną, w zależności od kupażu i terminu zbioru.

Obszar

Oznaczenie obejmuje gminy wokół Baeny, między innymi Baenę, Luque, Zuheros, Doña Mencía, Nueva Carteya, Cabrę i Castro del Río. Gaje rosną na wzgórzach i w dolinach u podnóża gór Subbética, na wysokości od kilkuset do ponad 600 metrów, na glebach wapiennych i gliniastych. Klimat jest kontynentalno-śródziemnomorski, z gorącym, suchym latem i chłodną zimą. Część obszaru leży w parku przyrodniczym Sierras Subbéticas.

Historia

Baena ma długą historię, sięgającą czasów iberyjskich i rzymskich. W pobliżu miasta leżą ruiny iberyjsko-rzymskiego miasta Torreparedones, z pozostałościami świątyni, forum i rynku. W czasach arabskich Baena była ważnym miastem, a po rekonkwiście stała się siedzibą możnych rodów. Oliwki uprawiano tu od starożytności, a w XIX i XX wieku oliwa stała się główną gałęzią gospodarki. W 1981 roku Baena otrzymała chronioną nazwę pochodzenia, jako jedna z pierwszych w Andaluzji.

Odmiany

Specyfikacja obejmuje kilka odmian, co nadaje oliwom z Baeny złożoność. Picudo, nazywana też Carrasqueño de Córdoba, daje oliwy łagodne, słodkawe, z nutami owoców egzotycznych, jabłka i migdała. Hojiblanca daje oliwy zrównoważone, z nutą zielonego jabłka i karczocha. Lechín, nazywana też Lechín de Sevilla, daje oliwy łagodne i aromatyczne, a Chorrúo, lokalna odmiana, dodaje świeżości. Picual wnosi intensywność i stabilność. Oliwy z Baeny są zwykle kupażami, w których dominuje Picudo.

Charakter oliwy

Oliwy Baena mają owocowy aromat, często złożony, z nutami jabłka, migdała, banana, owoców egzotycznych, świeżej trawy i pomidora. Specyfikacja przewiduje dwa typy oliwy: łagodniejszą, słodką, z przewagą Picudo, i bardziej intensywną, zieloną, z większym udziałem Picual i Hojiblanki. Oba typy są zrównoważone, z umiarkowaną goryczką i pikantnością. Każda partia przechodzi kontrolę rady regulacyjnej przed sprzedażą z oznaczeniem.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się od listopada do lutego, a najlepsi producenci zaczynają już w październiku. Na wzgórzach zbiór odbywa się maszynowo lub ręcznie, a owoce zebrane z drzew oddziela się od tych z ziemi. W regionie działają spółdzielnie i rodzinne tłocznie, niektóre z wielopokoleniową tradycją, które w ostatnich dekadach zainwestowały w nowoczesne urządzenia i jakość.

Muzeum oliwy w Baenie

W Baenie działa muzeum gajów oliwnych i oliwy, urządzone w dawnej tłoczni z początku XX wieku. Można w nim zobaczyć stare prasy, kamienne żarna, zbiorniki i narzędzia, a także poznać historię uprawy oliwek i tłoczenia oliwy w regionie. To dobre miejsce, żeby zrozumieć, jak zmieniała się produkcja oliwy w Andaluzji.

Baena i Zuheros

Baena, miasto na wzgórzu, ze średniowieczną dzielnicą Almedina, zamkiem i kościołami, słynie z obchodów Wielkiego Tygodnia, w czasie których setki bębniarzy przemierzają ulice. Zuheros, białe miasteczko na skale, z zamkiem i jaskinią Cueva de los Murciélagos z prehistorycznymi malowidłami, należy do najpiękniejszych w Andaluzji i słynie z serów kozich. Luque i Doña Mencía, z gajami po horyzont, to ważne ośrodki oliwne regionu.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkują spółdzielnie i rodzinne tłocznie z okolic Baeny. Niektóre z nich należą do najstarszych i najbardziej znanych tłoczni w Hiszpanii, a ich oliwy zdobywają nagrody na konkursach w kraju i za granicą. Wybranych producentów wymieniamy poniżej, a pełną listę znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Oliwa z Baeny pasuje do kuchni Kordoby: do salmorejo, berenjenas con miel, gazpacho, sałatek, ryb, warzyw i chleba. Łagodne oliwy z Picudo świetnie sprawdzają się w wypiekach i deserach, a intensywniejsze w daniach z mięsem i strączkami. O regionie piszemy na stronie Kordoba.

Oleoturystyka

Okolice Baeny łączą oliwę z historią i przyrodą. Muzeum oliwy w Baenie, ruiny Torreparedones, Zuheros z jaskinią i park przyrodniczy Sierras Subbéticas to dobre cele wycieczek, a tłocznie organizują wizyty i degustacje. Kordoba, z Wielkim Meczetem, jest oddalona o około godzinę jazdy.

Przechowywanie

Oliwę z Baeny przechowuj w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu. Łagodne oliwy z Picudo najlepiej zużyć w ciągu roku od zbioru, a intensywniejsze kupaże z Picual dłużej zachowują świeżość. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Baena, informację o chronionej nazwie pochodzenia i numerowaną etykietę kontrolną rady regulacyjnej. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą tłoczni, najlepiej w ciemnym szkle. O hiszpańskiej oliwie piszemy w artykule o Hiszpanii, a o wszystkich oznaczeniach w dziale oznaczenia pochodzenia.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

S.C.A. Olivarera Nuestra Señora de Guadalupe (Baena)
Muñoz Vera e Hijos S.A. (Cabra)
Cooperativa Del Campo Y Rural Nuestra Señora Del Perpetuo Socorro De Zuheros (Alcaudete)
Cooperativa Agricola Ntra Sra De La Salud De Castro Del Rio (Castro del Río)
Sdad. Coop. Olivarera And. Germán Baena (Baena)
S.C.A. Olivarera Ntra. Sra. del Rosario de Nueva Carteya (Nueva Carteya)
Núñez de Prado Oliva Virgen, S.L. (Baena)
S.C.A. de Labradores y Ganaderos de Albendín (Albendín (Baena))
Peña de Baena, S.L.U. (Baena)
Orobaena, S.A.T. (Baena)
Cooperativa Olivarera Virgen de la Sierra de Cabra (Aceites Monteoliva) (Cabra)
Cortijo de Suerte Alta, S.L. (Albendín (Baena))
Ecoalmazara 1919 S.L. (Zuheros)
Coop. Olivarera San Isidro S.C.A. (Castro del Río) (Castro del Río)
S.C.A. Ntra. Sra. de la Consolación (Doña Mencía)
Sucesores de Hermanos López, S.A. (Luque)
Aceites Vírgenes de Oliva de Baena S.A. (Abasa) (Baena)
Aceites Monte Horquera S.A.T. 8679 (Nueva Carteya)
S.C.A. Olivarera Ntra. Sra. del Rosario de Luque (Luque)
Cooperativa Olivarera El Cerrajón (Zamoranos (Luque))
Aceites Crismona S.A. (Doña Mencía)
Hacienda del Duque S.L. (Baena)
S.C.A. Olivarera Santa Rita (Luque)
La Reserva del Gourmet S.L. (Málaga)
Señorío de Luque S.L.

Najczęściej zadawane pytania

Od kiedy istnieje oznaczenie Baena?

Od 1981 roku. To jedno z najstarszych oznaczeń oliwy w Hiszpanii.

Jakie odmiany obejmuje oznaczenie?

Picudo, Hojiblancę, Lechín, Chorrúo i Picual.

Jak smakuje oliwa z Baeny?

Owocowo i złożenie, z nutą jabłka, migdała i owoców egzotycznych, od słodkiej po intensywną.

Jakie gminy obejmuje oznaczenie?

Między innymi Baenę, Luque, Zuheros, Doña Mencía, Nueva Carteya, Cabrę i Castro del Río.