Montoro-Adamuz

Montoro-Adamuz to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z gór Sierra Morena na północy prowincji Kordoba, w Andaluzji. To kraina górskich gajów oliwnych, rosnących na stromych zboczach, często na tarasach i wśród skał, w miejscach, gdzie maszyny rzadko mają dostęp, a zbiór jest trudny i pracochłonny. Oliwa z oznaczeniem powstaje głównie z odmian Nevadillo negro i Picual i jest intensywnie owocowa, zielona, z nutami świeżej trawy, liścia pomidora, zielonego migdała i jabłka, z wyraźną goryczką i pikantnością. Górskie gaje Montoro i Adamuz są przykładem tradycyjnego, często ekologicznego oliwiarstwa, które zachowało dawny krajobraz Sierra Moreny.

Obszar

Oznaczenie obejmuje kilka gmin na północy prowincji Kordoba, w Sierra Morena, między innymi Montoro, Adamuz, Villafranca de Córdoba, Obejo, Espiel, Villaharta i Hornachuelos. Gaje rosną na stromych zboczach i wzgórzach, na wysokości od kilkuset metrów, na ubogich, kamienistych glebach z łupków i granitu. Klimat jest śródziemnomorski z wpływami kontynentalnymi, z bardzo gorącym latem i łagodną zimą. Wiele gajów sąsiaduje z lasami dębów ostrolistnych i korkowych, pastwiskami i terenami łowieckimi.

Historia

Sierra Morena była przez stulecia surową, słabo zaludnioną krainą gór i lasów, a uprawa oliwek na jej zboczach wymagała ogromnego wysiłku. Rolnicy budowali tarasy i ścieżki, sadzili drzewa wśród skał i przez pokolenia uprawiali je ręcznie. Montoro, miasto nad Gwadalkiwirem, z mostem z XV i XVI wieku i domami z czerwonego kamienia, było ośrodkiem handlu oliwą z gór. Chroniona nazwa Montoro-Adamuz, uznana w XXI wieku, ma chronić tradycyjne górskie gaje przed porzuceniem i podkreślić wyjątkowość ich oliwy.

Odmiany

Główną odmianą tradycyjną jest Nevadillo negro, lokalna odmiana Kordoby, dająca oliwy owocowe, zielone, z wyraźną goryczką. Obok niej ważna jest Picual, dająca oliwy intensywne i stabilne. Specyfikacja dopuszcza też udział odmian Lechín, Picudo i innych tradycyjnych odmian regionu. Oliwy z oznaczeniem są zwykle kupażami, a ich charakter zależy od proporcji odmian i terminu zbioru. Oliwy z wczesnego zbioru są bardziej zielone i pikantne, a z późniejszego łagodniejsze, z nutą dojrzałych owoców, i wielu producentów oferuje obie wersje.

Charakter oliwy

Oliwa Montoro-Adamuz ma intensywną owocowość zielonych oliwek, z nutami świeżo skoszonej trawy, liścia pomidora, karczocha, zielonego migdała i jabłka. W smaku jest wyrazista, z wyraźną goryczką i pikantnością, a finisz jest długi i świeży. Specyfikacja określa wymagania chemiczne i sensoryczne, a każda partia przechodzi kontrolę rady regulacyjnej przed sprzedażą z oznaczeniem.

Gaje górskie

Górskie gaje Montoro i Adamuz to jedne z najtrudniejszych w uprawie gajów w Hiszpanii. Strome zbocza uniemożliwiają użycie większości maszyn, plony są niskie, a koszty pracy wysokie. W wielu miejscach drzewa rosną na pojedynczych tarasach lub w zagłębieniach skał, a zbiór odbywa się ręcznie, z pomocą kijów, siatek i mułów, które dawniej wynosiły oliwki z gór. Mimo trudności wielu rolników nie porzuca gajów, a część przeszła na rolnictwo ekologiczne, które w tak naturalnym środowisku jest łatwe do prowadzenia. Gaje górskie mają też dużą wartość przyrodniczą: chronią glebę przed erozją i są schronieniem dla ptaków i zwierząt.

Przyroda Sierra Moreny

Sierra Morena wokół Montoro i Adamuz to jedna z najlepiej zachowanych krain przyrodniczych Andaluzji. Lasy dębów ostrolistnych i korkowych, zarośla śródziemnomorskie i pastwiska są domem dla jeleni, dzików, orłów, sępów i rysia iberyjskiego, jednego z najrzadszych kotów świata, którego populacja w Sierra Morena odbudowuje się dzięki programom ochrony. Górskie gaje oliwne są częścią tego krajobrazu i, uprawiane tradycyjnie, sprzyjają zachowaniu bioróżnorodności.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się od listopada do lutego, w większości ręcznie lub z pomocą przenośnych otrząsarek. Owoce zebrane z drzew oddziela się od tych z ziemi i szybko przewozi do tłoczni, często spółdzielczych, w Montoro, Adamuz i innych miejscowościach. Najlepsi producenci zbierają oliwki wcześnie i tłoczą je tego samego dnia, w niskiej temperaturze.

Montoro i Adamuz

Montoro to jedno z najpiękniejszych miast prowincji Kordoba, położone na wzgórzu w zakolu Gwadalkiwiru. Słynie z mostu Puente de las Doncellas, kościoła San Bartolomé i domów zbudowanych z czerwonego piaskowca. Adamuz, mniejsze miasteczko w górach, ma średniowieczną wieżę zegarową i jest otoczone lasami i gajami. Oba miasta są dobrą bazą do wycieczek w Sierra Morena, w tym do parku przyrodniczego Sierra de Cardeña y Montoro, chroniącego lasy, pastwiska i dziką przyrodę na północ od Montoro. W miasteczkach regionu odbywają się jesienią i zimą lokalne święta związane z oliwą i zbiorami.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkują spółdzielnie i rodzinne tłocznie z Montoro, Adamuz i okolicznych gmin. Wiele z nich produkuje oliwę ekologiczną, a ich oliwy zdobywają nagrody na konkursach. Wybranych producentów wymieniamy poniżej, a pełną listę znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Intensywna oliwa Montoro-Adamuz pasuje do kuchni Kordoby i Sierra Moreny: do salmorejo, gulaszy z dziczyzną, pieczonej jagnięciny, grzybów z gór, warzyw i chleba. Świetnie sprawdza się też na surowo, z pomidorami, czosnkiem i serem owczym, a także do smażenia dzięki dużej stabilności. O regionie piszemy na stronie Kordoba.

Oleoturystyka

Sierra Morena wokół Montoro i Adamuz to region mało znany turystom, ale atrakcyjny dla miłośników przyrody, gór i tradycyjnego rolnictwa. Szlaki piesze i rowerowe prowadzą przez gaje, lasy i wzdłuż Gwadalkiwiru, a tłocznie organizują wizyty i degustacje. Kordoba, z Wielkim Meczetem, jest oddalona o niecałą godzinę jazdy.

Przechowywanie

Oliwa Montoro-Adamuz, bogata w polifenole, dobrze znosi przechowywanie w ciemnym, chłodnym miejscu. Najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru, a po otwarciu warto zużyć ją w ciągu kilku tygodni. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Montoro-Adamuz, informację o chronionej nazwie pochodzenia i numerowaną etykietę kontrolną rady regulacyjnej. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą tłoczni, najlepiej w ciemnym szkle lub puszce, i informacji o uprawie ekologicznej. O hiszpańskiej oliwie piszemy w artykule o Hiszpanii, a o wszystkich oznaczeniach w dziale oznaczenia pochodzenia.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

• Cooperativa Olivarera Nuestra Señora de la Merced (Montoro)
• Industria Aceitera de Montoro, S.A. (Montoro)
• Olivarera De Montoro Andaluza (Montoro)
• Coop. Agrícola Ntra. Madre del Sol S.C.A. (Adamuz)
• Hacienda Meca, S.L. (Adamuz)
• Almazara Adamuz S.L. (Adamuz)

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi oliwa Montoro-Adamuz?

Z gór Sierra Morena na północy prowincji Kordoba.

Jakie odmiany obejmuje oznaczenie?

Głównie Nevadillo negro i Picual, z udziałem Lechín, Picudo i innych odmian lokalnych.

Jak smakuje oliwa Montoro-Adamuz?

Intensywnie i zielono, z nutą trawy, liścia pomidora i migdała, z goryczką i pikantnością.

Dlaczego gaje są trudne w uprawie?

Bo rosną na stromych, kamienistych zboczach, gdzie zbiór odbywa się często ręcznie.

Czy oliwa z regionu bywa ekologiczna?

Tak, wiele górskich gajów ma certyfikat rolnictwa ekologicznego.

Co warto zobaczyć w Montoro?

Most Puente de las Doncellas, kościół San Bartolomé i domy z czerwonego piaskowca.

Zobacz także

• Baena
• Priego de Córdoba
• Kordoba
• Picual
• Oznaczenia pochodzenia