Terre di Siena

Terre di Siena, czyli ziemie Sieny, to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z prowincji Siena w Toskanii, obejmująca jedne z najsłynniejszych krajobrazów Włoch: Val d’Orcia z falującymi wzgórzami i cyprysami, okolice Montalcino i Montepulciano, z których pochodzą słynne wina, Crete Senesi z gliniastymi wzgórzami i Montagnola Senese z lasami. Oliwa z oznaczeniem powstaje z tradycyjnych toskańskich odmian Frantoio, Correggiolo, Moraiolo i Leccino i jest owocowa, od średniej po intensywną, z nutami karczocha, świeżej trawy, zielonego migdała i ziół, z wyraźną goryczką i pikantnością. Oznaczenie zostało zarejestrowane w Unii Europejskiej na przełomie wieków.

Obszar

Oznaczenie obejmuje gminy w prowincji Siena, z wyjątkiem części należącej do obszaru Chianti Classico, który ma własną chronioną nazwę. Gaje rosną na wzgórzach na wysokości od około 200 do ponad 600 metrów, na różnych glebach: gliniastych w Crete Senesi, wapiennych i piaszczystych w Val d’Orcia i wulkanicznych na zboczach Monte Amiaty. Klimat jest kontynentalny z wpływami śródziemnomorskimi, z chłodnymi zimami, przymrozkami i ciepłym, suchym latem, które sprzyja zdrowym owocom.

Historia

Siena była w średniowieczu jedną z najbogatszych i najpotężniejszych republik Italii, rywalizującą z Florencją. Jej ziemie, od Val d’Orcia po Chianti, były uprawiane przez chłopów w systemie dzierżawy, w którym oliwki, winorośl i zboża rosły obok siebie. Przez wieki oliwa z okolic Sieny zaopatrywała miasto i klasztory, takie jak opactwo Monte Oliveto Maggiore, którego nazwa nawiązuje do Góry Oliwnej w Jerozolimie. W styczniu 1985 roku silny mróz zniszczył dużą część gajów w prowincji, a wiele z nich odbudowano.

Odmiany

Specyfikacja obejmuje tradycyjne toskańskie odmiany, które razem muszą stanowić zdecydowaną większość oliwek. Frantoio i Correggiolo dają owocowość i pikantność, Moraiolo goryczkę i polifenole, a Leccino łagodność i odporność na chłód. W niektórych częściach prowincji, zwłaszcza w okolicach Monte Amiaty, ważną rolę odgrywa lokalna Olivastra Seggianese. Oliwa jest zwykle kupażem tych odmian, a proporcje zależą od części prowincji, wysokości gaju i rocznika. Coraz więcej producentów tłoczy też oliwy jednoodmianowe, które pozwalają poznać charakter poszczególnych odmian toskańskich.

Charakter oliwy

Oliwa Terre di Siena ma owocowość zielonych oliwek, z nutami karczocha, świeżo skoszonej trawy, liścia oliwnego, zielonego migdała i ziół. Goryczka i pikantność są wyraźne, ale zrównoważone, a ich intensywność zależy od części prowincji i terminu zbioru: oliwy z wyższych wzgórz są bardziej intensywne, a z dolin łagodniejsze. Specyfikacja określa surowe wymagania chemiczne i sensoryczne, a każda partia przechodzi kontrolę przed sprzedażą z oznaczeniem.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się wcześnie, zwykle od połowy października do grudnia. Na wzgórzach zbiór odbywa się ręcznie lub z pomocą elektrycznych grzebieni, a oliwki trafiają do frantoi w krótkim czasie od zbioru, często tego samego dnia. Wiele posiadłości ma własne tłocznie, a mniejsze gospodarstwa korzystają z lokalnych frantoi, często spółdzielczych.

Val d’Orcia, Montalcino i Montepulciano

Val d’Orcia, z falującymi wzgórzami, cyprysami i średniowiecznymi miasteczkami, takimi jak Pienza, San Quirico i Bagno Vignoni, jest wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako krajobraz kulturowy. Montalcino słynie z wina Brunello, a Montepulciano z wina Vino Nobile, i w obu wiele posiadłości produkuje też oliwę. Pienza, zbudowana według renesansowych ideałów, słynie z sera pecorino, który podaje się z oliwą i miodem. W Montalcino i Montepulciano jesienią, po winobraniu, zaczyna się zbiór oliwek, a enoteki i trattorie podają nową oliwę na grzankach do lokalnego wina.

Crete Senesi

Crete Senesi, na południowy wschód od Sieny, to kraina gliniastych wzgórz o księżycowym krajobrazie, szarych zimą i złotych latem, z pojedynczymi cyprysami i farmami na szczytach. Gaje oliwne rosną tu na łagodniejszych zboczach i w dolinach. W sercu regionu stoi opactwo Monte Oliveto Maggiore, z freskami z życia świętego Benedykta, a w okolicy działają małe tłocznie i gospodarstwa.

Monte Amiata i Montagnola Senese

Na południu prowincji wznosi się Monte Amiata, wygasły wulkan porośnięty lasami kasztanowców i buków, u którego stóp rosną gaje oliwne na wulkanicznych glebach. W okolicach Monte Amiaty uprawia się lokalną odmianę Olivastra Seggianese, odporną na chłód, dającą oliwy delikatne i owocowe. Na zachód od Sieny leży Montagnola Senese, kraina zalesionych wzgórz, wiosek i zamków, z gajami na łagodnych zboczach. Te mniej znane części prowincji oferują spokój, przyrodę i oliwy o wyjątkowym charakterze.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkują posiadłości winiarskie, rodzinne gospodarstwa, agroturystyki i frantoi z prowincji Siena. Wiele z nich zdobywa nagrody na konkursach i w przewodnikach. Część z nich prowadzi uprawę ekologiczną lub biodynamiczną, a ich oliwy można kupić bezpośrednio w posiadłościach, w enotekach i sklepach w Sienie i okolicznych miasteczkach. Pełną listę firm z Toskanii znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Oliwa Terre di Siena pasuje do kuchni toskańskiej i sieneńskiej: do ribollity, pappa al pomodoro, panzanelli, fettunty, makaronu pici, typowego dla okolic Sieny, do pecorino z Pienzy, fasoli i grillowanego mięsa. O regionie piszemy na stronie Toskania.

Oleoturystyka

Prowincja Siena łączy oliwę z winem, sztuką i krajobrazem. Posiadłości organizują degustacje oliwy i wina, a agroturystyki w Val d’Orcia, Crete Senesi i okolicach Montalcino oferują noclegi wśród gajów i winnic. Jesienią w miasteczkach regionu odbywają się święta nowej oliwy, a sama Siena, z Piazza del Campo i katedrą, jest jednym z najpiękniejszych miast Włoch.

Przechowywanie

Oliwę Terre di Siena przechowuj w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu. Dzięki dużej zawartości polifenoli długo zachowuje świeżość, ale najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Terre di Siena, napis Denominazione di Origine Protetta i unijny znak. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą producenta, najlepiej w ciemnym szkle lub puszce. O włoskiej oliwie piszemy w artykule o Włoszech, a o wszystkich oznaczeniach w dziale oznaczenia pochodzenia.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

• Podere Ricavo Az. Agr. Buoni o Del Buono Maria Pia
• Podere Ricavo - Buoni o Del Buono Maria Pia
• MPS Tenimenti Poggio Bonelli & Chigi Saracini
• Poggio Bonelli
• Azienda agricola Buoni o Del Buono Maria Pia (Cetona)
• Maria Pia Buoni o Del Buono - Podere Ricavo
• Mezzecrete

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi oliwa Terre di Siena?

Z prowincji Siena w Toskanii, poza obszarem Chianti Classico.

Jakie odmiany obejmuje oznaczenie?

Frantoio, Correggiolo, Moraiolo i Leccino, z udziałem innych odmian lokalnych.

Jak smakuje oliwa Terre di Siena?

Owocowo, z nutą karczocha, trawy i migdała, z goryczką i pikantnością.

Jakie krainy obejmuje oznaczenie?

Między innymi Val d’Orcia, okolice Montalcino i Montepulciano, Crete Senesi i Montagnolę Senese.

Czym różni się od oznaczenia Chianti Classico?

Obejmuje resztę prowincji Siena, a Chianti Classico tylko historyczny obszar Chianti.

Jak rozpoznać oliwę z oznaczeniem?

Po nazwie Terre di Siena, napisie Denominazione di Origine Protetta i unijnym znaku.

Zobacz także

• Chianti Classico
• Toscano
• Toskania
• Leccino
• Oznaczenia pochodzenia