Siurana

Siurana to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z prowincji Tarragona w południowej Katalonii, jedno z najstarszych oznaczeń oliwy w Hiszpanii, uznane w latach siedemdziesiątych XX wieku, krótko po sąsiednim Les Garrigues. Nazwa pochodzi od malowniczej wioski Siurana, położonej na skalnym urwisku w górach Prades, nad doliną rzeki Siurana. Oliwa z oznaczeniem powstaje niemal wyłącznie z Arbequiny, jest owocowa, aromatyczna, z nutami migdała, zielonego jabłka, pomidora i karczocha, a produkuje się ją w dwóch stylach: zielonym, z wczesnego zbioru, i słodkim, z owoców dojrzałych. Obszar oznaczenia obejmuje kilkadziesiąt gmin w kilku comarques Tarragony, w tym słynne regiony winiarskie Priorat i Montsant.

Obszar

Oznaczenie obejmuje gminy w kilku comarques prowincji Tarragona, między innymi w Priorat, Baix Camp, Alt Camp, Ribera d’Ebre, Conca de Barberà i Tarragonès. To bardzo zróżnicowany teren: od nadmorskiej równiny Camp de Tarragona po strome, łupkowe zbocza Priorat i wapienne góry Prades i Montsant. Klimat jest śródziemnomorski, łagodniejszy na wybrzeżu i bardziej kontynentalny w górach, z gorącym latem i chłodnymi zimami. Gaje rosną na tarasach, zboczach i w dolinach, często obok winnic, sadów migdałowych i leszczyny.

Historia

Oliwki uprawiano w okolicach Tarragony od czasów rzymskich, gdy Tarraco było stolicą prowincji Hispania Tarraconensis. Ruiny rzymskiego miasta, z amfiteatrem nad morzem i murami, są wpisane na listę światowego dziedzictwa. W średniowieczu okolice Siurany były ostatnią twierdzą muzułmańską w Katalonii, która padła w 1153 roku. W kolejnych stuleciach zakony, takie jak kartuzi z klasztoru Escaladei w Priorat, rozwijali uprawę winorośli i oliwek. Chroniona nazwa Siurana, uznana w latach siedemdziesiątych, była jedną z pierwszych w Hiszpanii i pomogła zbudować renomę katalońskiej oliwy.

Wioska Siurana i legenda królowej Maurów

Wioska Siurana leży na szczycie skalnego urwiska, kilkaset metrów nad zbiornikiem wodnym i doliną. Zachowały się w niej ruiny zamku, romański kościół i kamienne domy. Według legendy, gdy chrześcijańscy rycerze zdobywali twierdzę, ostatnia mauretańska królowa, Abdelazia, nie chcąc dostać się do niewoli, zasłoniła oczy swojemu koniowi i skoczyła z nim w przepaść. Miejsce, w którym miała to zrobić, nazywa się do dziś Skokiem Królowej Maurów. Siurana jest też jednym z najsłynniejszych miejsc wspinaczkowych w Europie, odwiedzanym przez wspinaczy z całego świata.

Odmiany

Podstawą oliwy z oznaczeniem jest Arbequina, która stanowi zdecydowaną większość drzew. Specyfikacja dopuszcza też niewielki udział lokalnych odmian Royal i Morrut. Arbequina daje oliwy łagodne, owocowe, z nutami migdała, zielonego jabłka, banana i pomidora, o niewielkiej goryczce. W chłodniejszych, górskich częściach obszaru, na przykład w Priorat i w górach Prades, oliwy z Arbequiny bywają bardziej zielone i pikantne niż na nadmorskiej równinie, gdzie są łagodniejsze i bardziej owocowe. Royal i Morrut, choć mają niewielki udział, dodają niektórym kupażom goryczki i struktury.

Dwa style: zielony i słodki

Oliwy Siurana produkuje się w dwóch głównych stylach. Oliwa zielona, frutat, powstaje z oliwek zbieranych na początku sezonu, gdy są jeszcze zielone. Jest bardziej intensywna, z nutami świeżej trawy, karczocha, zielonego migdała i pomidora, z wyraźniejszą goryczką i pikantnością. Oliwa słodka, dolç, powstaje z oliwek dojrzałych, zbieranych później. Jest łagodna, złocista, z nutami dojrzałych owoców, migdała i banana, prawie bez goryczki. Obie wersje mają swoich zwolenników, a porównanie ich obok siebie to dobra lekcja wpływu terminu zbioru na smak.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się od listopada do stycznia, na stromych tarasach ręcznie lub z pomocą przenośnych otrząsarek, a na równinach maszynami. W regionie działa wiele spółdzielni, często w zabytkowych budynkach w stylu modernizmu katalońskiego, w których od ponad stu lat tłoczy się oliwę i robi wino. Oliwki muszą być tłoczone na obszarze oznaczenia, metodami wyłącznie mechanicznymi, a każda partia przechodzi kontrolę przed sprzedażą z oznaczeniem.

Modernistyczne spółdzielnie

Na początku XX wieku rolnicy z okolic Tarragony zakładali spółdzielnie, które budowały okazałe siedziby według projektów architektów modernizmu katalońskiego, nazywane katedrami wina. Wysokie hale z ceglanymi łukami parabolicznymi mieściły zarówno winiarnie, jak i tłocznie oliwy. Wiele z tych budynków działa do dziś, a ich zwiedzanie, połączone z degustacją wina i oliwy, to jedna z atrakcji regionu. Spółdzielnie skupują oliwki od setek rolników i są głównymi producentami oliwy z oznaczeniem Siurana.

Oliwa, migdały i orzechy laskowe

Okolice Reus i Camp de Tarragona słyną nie tylko z oliwy, ale też z orzechów laskowych, które mają własną chronioną nazwę pochodzenia, i z migdałów. Orzechy, migdały i oliwa to podstawa sosu romesco i wielu katalońskich słodyczy. Na targach w Reus i Tarragonie sprzedaje się je razem, a wiele gospodarstw uprawia oliwki obok sadów orzechowych i migdałowych.

Priorat i Montsant

Część obszaru Siurany pokrywa się ze słynnymi regionami winiarskimi Priorat i Montsant. Priorat, z czarnymi, łupkowymi glebami zwanymi llicorella, daje jedne z najdroższych win Hiszpanii, a jego krajobraz stromych tarasów z winoroślą, oliwkami i migdałami jest jednym z najpiękniejszych w Katalonii. Wiele gospodarstw produkuje zarówno wino, jak i oliwę, a degustacja obu to popularna atrakcja.

W kuchni

Oliwa Siurana pasuje do kuchni katalońskiej, a szczególnie do kuchni Tarragony. Z okolic Tarragony i Reus pochodzi salsa romesco, sos z pieczonej papryki, pomidorów, czosnku, migdałów, orzechów laskowych i oliwy, a z Valls, w Alt Camp, zwyczaj calçotady, czyli wiosennej uczty z grillowanej cebuli calçots maczanej w romesco. Oliwa Siurana jest też idealna do pa amb tomàquet, allioli, escalivady, ryb i owoców morza. O regionie piszemy na stronie Katalonia.

Oleoturystyka

Okolice Siurany łączą oliwę z winem, górami i historią. Warto odwiedzić wioskę Siurana, Priorat z klasztorem Escaladei i winnicami, Montsant, Reus, miasto urodzin Gaudíego, i rzymską Tarragonę. Spółdzielnie i tłocznie organizują wizyty i degustacje, a jesienią i zimą można zobaczyć zbiór i tłoczenie oliwek. Na przełomie zimy i wiosny w Valls i okolicy odbywają się calçotady.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Siurana, informację o chronionej nazwie pochodzenia i numerowaną etykietę kontrolną. Szukaj butelek z rokiem zbioru i informacją o stylu, zielonym lub słodkim. Ponieważ Arbequina zawiera mniej polifenoli, wybieraj oliwę z ostatniego zbioru i zużyj ją w ciągu kilku tygodni od otwarcia. O wszystkich oznaczeniach piszemy w dziale oznaczenia pochodzenia, a o przechowywaniu w artykule przechowywanie oliwy.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

• Olis Solé, S.L. (Mont Roig Del Camp)
• Cooperativa Agrícola de Cambrils SCCL (Cambrils)

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi nazwa Siurana?

Od wioski Siurana na skalnym urwisku w górach Prades w prowincji Tarragona.

Z jakiej odmiany powstaje oliwa Siurana?

Głównie z Arbequiny, z niewielkim udziałem Royal i Morrut.

Czym różni się oliwa zielona od słodkiej?

Zielona jest z wczesnego zbioru, intensywniejsza; słodka z owoców dojrzałych, łagodna i złocista.

Czy Siurana to stare oznaczenie?

Tak, jedno z najstarszych oznaczeń oliwy w Hiszpanii, uznane w latach siedemdziesiątych.

Do jakich dań pasuje oliwa Siurana?

Do romesco, pa amb tomàquet, allioli, escalivady, ryb i owoców morza.

Zobacz także

• Les Garrigues
• Katalonia
• Arbequina
• Salsa romesco
• Oznaczenia pochodzenia