Sierra de Cazorla

Sierra de Cazorla to chroniona nazwa pochodzenia oliwy z okolic Cazorli, na wschodzie prowincji Jaén w Andaluzji, u stóp gór, w których bierze początek rzeka Gwadalkiwir. Gaje rosną tu na zboczach i w dolinach, na skraju parku przyrodniczego Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas, największego obszaru chronionego w Hiszpanii. Oznaczenie wyróżnia się lokalną odmianą Royal, nazywaną też Royal de Cazorla, uprawianą obok Picual, która daje oliwy łagodne, słodkawe i owocowe. Oliwa z oznaczeniem może więc mieć różny charakter: od łagodnej, owocowej oliwy z Royal po intensywną, zieloną oliwę z Picual, z nutami liścia pomidora, jabłka i migdała.

Obszar

Oznaczenie obejmuje kilka gmin w okolicach Cazorli, między innymi Cazorlę, La Iruelę, Quesadę, Peal de Becerro, Chilluévar, Santo Tomé, Huesę, Hinojares i Pozo Alcón. Gaje rosną na wysokości od kilkuset do ponad tysiąca metrów, na zboczach gór i na wzgórzach u ich podnóża, w krajobrazie wapiennych skał, lasów sosnowych i dolin rzecznych. Klimat jest kontynentalno-śródziemnomorski, z gorącym latem i mroźną zimą, z większą ilością opadów w górach.

Historia

Cazorla, malownicze miasteczko u stóp gór, z zamkiem La Yedra i ruinami kościoła Santa María, była przez stulecia ważnym ośrodkiem regionu. Okolice Cazorli zamieszkiwali Iberowie, Rzymianie i Arabowie, a w średniowieczu region należał do arcybiskupów Toledo. Oliwki uprawiano tu od dawna, a lokalna odmiana Royal przetrwała w tradycyjnych gajach, podczas gdy w reszcie prowincji Jaén dominuje Picual. Chroniona nazwa Sierra de Cazorla, uznana w XXI wieku, podkreśla wyjątkowość tej odmiany i górskich gajów.

Odmiany

Specyfikacja obejmuje dwie główne odmiany. Picual daje oliwy intensywne, z nutami liścia pomidora, figi i trawy, z wyraźną goryczką i pikantnością. Royal, lokalna odmiana z okolic Cazorli, daje oliwy łagodne, słodkawe, owocowe, z nutami jabłka, banana i migdała, o niewielkiej goryczce. Oliwy z oznaczeniem mogą być jednoodmianowe lub kupażami obu odmian, a coraz więcej producentów oferuje oliwy z samej Royal jako lokalną specjalność.

Charakter oliwy

Oliwa Sierra de Cazorla ma owocowy aromat zielonych lub dojrzewających oliwek, z nutami jabłka, migdała, liścia pomidora, świeżej trawy i bananów. Kupaże Picual i Royal są zrównoważone, z umiarkowaną goryczką i pikantnością, oliwy z Picual bardziej intensywne, a z Royal łagodne i słodkie. Specyfikacja określa wymagania chemiczne i sensoryczne, a każda partia przechodzi kontrolę rady regulacyjnej przed sprzedażą z oznaczeniem.

Odmiana Royal

Royal, nazywana też Royal de Cazorla, to rzadka odmiana uprawiana niemal wyłącznie w okolicach Cazorli i sąsiednich gór. Jej drzewa dobrze znoszą chłód i górski klimat, a owoce dojrzewają wcześnie. Oliwa z Royal jest delikatna, słodka, owocowa, z nutą jabłka i migdała, i stanowi miłą odmianę od intensywnej Picual, dominującej w Jaén. Zachowanie tej odmiany to dla regionu ważny element dziedzictwa rolniczego. Lokalne stowarzyszenia i spółdzielnie promują oliwę z Royal jako specjalność Cazorli, a degustacja oliwy z Royal i z Picual obok siebie pokazuje, jak bardzo mogą się różnić oliwy z tej samej okolicy.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki zbiera się od października do stycznia, Royal zwykle wcześniej niż Picual. Na stromych zboczach zbiór odbywa się ręcznie lub z pomocą przenośnych otrząsarek, a na łagodniejszych terenach maszynami. W regionie działa kilkanaście tłoczni, głównie spółdzielczych, które przerabiają oliwki od rolników z okolicznych gmin, często w ciągu kilku godzin od zbioru.

Park przyrodniczy i źródła Gwadalkiwiru

Park przyrodniczy Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas to największy obszar chroniony w Hiszpanii, rezerwat biosfery UNESCO, z lasami sosnowymi, wąwozami, wodospadami i bogatą fauną. W parku, niedaleko Cazorli, bierze początek Gwadalkiwir, największa rzeka Andaluzji, która płynie potem przez Kordobę i Sewillę do Atlantyku. Szlaki piesze, takie jak trasa wzdłuż rzeki Borosa, należą do najpiękniejszych w Andaluzji.

Cazorla, Quesada i Peal de Becerro

Cazorla, z białymi domami wspinającymi się na zbocze gór, zamkiem La Yedra i placami pełnymi barów tapas, jest najpopularniejszym miasteczkiem regionu i bramą do parku przyrodniczego. Quesada, na południu, słynie z muzeum malarza Rafaela Zabalety i z rzymskich ruin, a w jej okolicach rosną rozległe gaje. Peal de Becerro, na nizinie, to ważny ośrodek oliwny z dużymi spółdzielniami, a w pobliżu odnaleziono iberyjski grobowiec z IV wieku przed naszą erą, świadectwo dawnej historii regionu.

Rolnictwo i przyroda

Gaje oznaczenia sąsiadują z obszarami chronionymi, dlatego wielu rolników stara się uprawiać oliwki w sposób przyjazny dla przyrody. Rośliny okrywowe między drzewami chronią glebę przed erozją na stromych zboczach, a coraz większa część gajów ma certyfikat rolnictwa ekologicznego. Bliskość parku sprawia też, że w gajach można spotkać dziką zwierzynę, ptaki drapieżne i rzadkie rośliny.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem produkują spółdzielnie z okolic Cazorli i rodzinne tłocznie. Wiele z nich produkuje oliwę ekologiczną, a ich oliwy zdobywają nagrody na konkursach w Hiszpanii. Pełną listę firm znajdziesz w atlasie producentów.

W kuchni

Oliwa Sierra de Cazorla pasuje do kuchni górskiej Jaén: do gulaszy z dziczyzną, pstrągów z górskich rzek, andrajos, gęstej zupy z kawałkami ciasta, do pipirrany, espinacas con garbanzos i do chleba z serem. Łagodna oliwa z Royal sprawdza się też w wypiekach, deserach, majonezie i daniach z rybami. O regionie piszemy na stronie Jaén.

Oleoturystyka

Cazorla to jedno z najpopularniejszych miejsc wypoczynku w prowincji Jaén. Spółdzielnie i tłocznie organizują wizyty i degustacje, a park przyrodniczy oferuje wędrówki, obserwację zwierząt i kąpiele w rzekach. W pobliżu leżą renesansowe Úbeda i Baeza, wpisane na listę światowego dziedzictwa, a w miasteczkach regionu odbywają się jesienią i zimą święta oliwy, z degustacjami świeżo tłoczonej oliwy na chlebie.

Przechowywanie

Oliwę Sierra de Cazorla przechowuj w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu. Oliwy z Picual długo zachowują świeżość, a łagodniejsze z Royal najlepiej zużyć w ciągu roku od zbioru. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Sierra de Cazorla, informację o chronionej nazwie pochodzenia i numerowaną etykietę kontrolną rady regulacyjnej. Szukaj butelek z rokiem zbioru, nazwą tłoczni i odmianą, najlepiej w ciemnym szkle lub puszce, zwłaszcza jeśli chcesz spróbować oliwy z Royal. O wszystkich oznaczeniach piszemy w dziale oznaczenia pochodzenia.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

• La Betica Aceitera S.Coop. And. (Quesada)

Najczęściej zadawane pytania

Jakie odmiany obejmuje oznaczenie Sierra de Cazorla?

Picual i lokalną odmianę Royal.

Czym jest odmiana Royal?

To rzadka odmiana z okolic Cazorli, dająca łagodne, słodkie, owocowe oliwy.

Jak smakuje oliwa Sierra de Cazorla?

Od łagodnej i słodkiej z Royal po intensywną z Picual, z nutą jabłka, migdała i liścia pomidora.

Gdzie bierze początek Gwadalkiwir?

W górach parku przyrodniczego Sierras de Cazorla, Segura y Las Villas, niedaleko Cazorli.

Co warto zobaczyć w regionie?

Cazorlę z zamkiem La Yedra, park przyrodniczy i źródła Gwadalkiwiru.

Jak rozpoznać oliwę z oznaczeniem?

Po nazwie Sierra de Cazorla i numerowanej etykiecie kontrolnej rady regulacyjnej.

Zobacz także

• Sierra de Segura
• Sierra Mágina
• Aceite de Jaén
• Jaén
• Picual