Azeite de Moura

Azeite de Moura to jedna z najbardziej znanych portugalskich oliw z chronioną nazwą pochodzenia. Pochodzi z południowo-wschodniej części Alentejo, z gmin Moura, Serpa i Mourão, położonych nad rzeką Gwadianą, przy granicy z Hiszpanią. To kraina starych, tradycyjnych gajów oliwnych, rosnących na wzgórzach wśród pól zbóż i pastwisk, z drzewami, z których wiele ma ponad sto lat. Oliwa z Moury jest owocowa, zielonkawa, z nutami świeżej trawy, zielonych owoców i migdała, z wyraźną, ale zrównoważoną goryczką i pikantnością. W Portugalii uchodzi za jedną z najlepszych oliw kraju i jest symbolem tradycyjnego oliwiarstwa Alentejo.

Obszar

Oznaczenie obejmuje gminy Moura, Serpa i Mourão w dystryktach Beja i Évora. Obszar leży po obu stronach rzeki Gwadiany, w krainie łagodnych wzgórz i szerokich dolin, na granicy z hiszpańską Estremadurą i Andaluzją. Klimat jest bardzo gorący i suchy latem, z temperaturami często przekraczającymi 40 stopni, i łagodny zimą, a opadów jest niewiele. Gleby są zróżnicowane, od gliniastych po łupkowe. W pobliżu leży zbiornik Alqueva, największe sztuczne jezioro Europy Zachodniej, którego woda zmieniła okoliczne rolnictwo.

Historia

Moura to miasto o długiej historii oliwnej. Oliwki uprawiano tu w czasach rzymskich, a Arabowie, którzy przez kilka stuleci rządzili regionem, rozwinęli techniki tłoczenia. Nazwa miasta, według legendy, pochodzi od mauretańskiej księżniczki Salúquii, która miała rzucić się z wieży zamku po śmierci narzeczonego. W XIX i XX wieku Moura i Serpa były ważnymi ośrodkami produkcji oliwy, z wieloma tłoczniami i spółdzielniami. Chroniona nazwa pochodzenia Azeite de Moura należy do najstarszych portugalskich oznaczeń oliwy, zarejestrowanych w Unii Europejskiej w latach dziewięćdziesiątych.

Odmiany

Specyfikacja Azeite de Moura opiera się na trzech tradycyjnych odmianach regionu. Galega vulgar, najczęściej uprawiana odmiana Portugalii, daje oliwy łagodne, okrągłe, słodkawe, z nutą dojrzałych owoców i migdała. Cordovil de Serpa, nazwana od pobliskiej Serpy, daje oliwy bardziej zielone, z wyraźniejszą goryczką i pikantnością. Verdeal alentejana dodaje świeżości i owocowości. Oliwa z Moury jest zwykle kupażem tych odmian, w którym słodycz Galegi równoważy intensywność Cordovil.

Charakter oliwy

Oliwa z oznaczeniem Azeite de Moura ma owocowy aromat świeżych, zielonych i dojrzewających oliwek, z nutami trawy, liścia, zielonego jabłka, pomidora i migdała. W smaku jest zrównoważona, z wyraźną, ale nie dominującą goryczką i pikantnym finiszem. Kolor waha się od zielonkawego po złocisty, w zależności od terminu zbioru. Oliwy z wczesnego zbioru, z październikowych, zielonych owoców, są bardziej intensywne, z wyraźną nutą trawy i karczocha, a z późniejszego, grudniowego zbioru łagodniejsze, słodsze, z nutą dojrzałych owoców i migdała. Wielu producentów oferuje obie wersje, a degustacja ich obok siebie to dobra lekcja wpływu terminu zbioru na smak. Specyfikacja określa surowe wymagania chemiczne i sensoryczne, a każda partia musi przejść kontrolę niezależnej jednostki certyfikującej, zanim trafi na rynek z oznaczeniem.

Zbiór i tłoczenie

Oliwki na oliwę z Moury zbiera się od października do stycznia, w tradycyjnych gajach przez otrząsanie drzew na rozłożone siatki, ręcznie lub z pomocą otrząsarek. Owoce muszą trafić do tłoczni szybko, w dobrym stanie, bez uszkodzeń, i być tłoczone na zimno, metodami wyłącznie mechanicznymi, w obszarze objętym oznaczeniem. Oliwki zebrane z ziemi nie mogą być użyte do oliwy z chronioną nazwą. Najlepsi producenci tłoczą owoce tego samego dnia, a oliwę przechowują w zbiornikach ze stali nierdzewnej, w chłodnych pomieszczeniach.

Oleoturystyka

Okolice Moury i Serpy dobrze łączą oliwę z historią i krajobrazem. Poza muzeum oliwy w Mourze warto odwiedzić tłocznie i gospodarstwa, które organizują degustacje, a także zbiornik Alqueva, z plażami, przystaniami i obszarem Dark Sky Alqueva, certyfikowanym jako miejsce wyjątkowo ciemnego nieba, cenionym przez miłośników obserwacji gwiazd. Jesienią i zimą, w czasie zbiorów, można zobaczyć pracę w gajach i tłoczniach.

Moura i Serpa

Moura to białe miasteczko z mauretańskim zamkiem, dzielnicą arabską i źródłami wody mineralnej. W centrum działa muzeum oliwy w dawnej tłoczni, Lagar de Varas do Fojo, z ogromnymi prasami belkowymi i kamiennymi żarnami, pokazujące, jak tłoczono oliwę jeszcze w XX wieku. Serpa, po drugiej stronie Gwadiany, słynie z murów obronnych, akweduktu i sera owczego Queijo Serpa, także z chronioną nazwą pochodzenia. Mourão, nad brzegiem zbiornika Alqueva, to małe miasteczko z zamkiem i widokiem na jezioro.

Oliwa i ser Serpa

Oliwa z Moury i ser Serpa, oba z tej samej krainy nad Gwadianą, tworzą jedno z najbardziej klasycznych połączeń kuchni Alentejo. Serpa to miękki, kremowy ser z surowego mleka owczego, dojrzewający kilka tygodni, który podaje się z chlebem alentejano, oliwkami i świeżą oliwą. Taki poczęstunek, z kieliszkiem wina z Alentejo, to tradycyjny początek posiłku w regionie.

Producenci

Oliwę z oznaczeniem Azeite de Moura produkują spółdzielnie, takie jak duża spółdzielnia z Moury i Barrancos, oraz rodzinne gospodarstwa i tłocznie z okolicy. Wiele z nich ma długą tradycję i łączy produkcję oliwy z uprawą zbóż, winorośli i hodowlą. Ilość oliwy sprzedawanej z oznaczeniem jest niewielka w porównaniu z całą produkcją regionu, bo wiele oliwy trafia na rynek bez oznaczenia lub jest sprzedawane luzem.

W kuchni

Zrównoważona, owocowa oliwa z Moury pasuje do kuchni Alentejo i całej Portugalii. Świetnie sprawdza się w zupach z chlebem, takich jak açorda alentejana i sopa de tomate alentejana, w gaspacho alentejano, do dorsza w bacalhau à lagareiro, do ośmiornicy, ryb i warzyw z grilla oraz do chleba z serem Serpa. O regionie piszemy na stronie Alentejo.

Przechowywanie

Oliwę z Moury przechowuj w ciemnym, chłodnym miejscu, w zamkniętej butelce, z dala od kuchenki. Najlepiej smakuje w pierwszym roku od zbioru, a po otwarciu warto zużyć ją w ciągu kilku tygodni. Zasady opisujemy w artykule przechowywanie oliwy.

Jak rozpoznać i kupić

Oliwa z oznaczeniem ma na etykiecie nazwę Azeite de Moura, napis Denominação de Origem Protegida i unijny znak chronionej nazwy pochodzenia. Szukaj butelek z rokiem zbioru i nazwą producenta, najlepiej w ciemnym szkle. W Polsce oliwa z Moury jest dostępna głównie w sklepach z produktami portugalskimi i delikatesach. O portugalskiej oliwie piszemy w artykule o Portugalii, a o wszystkich oznaczeniach w dziale oznaczenia pochodzenia.

Producenci z tym oznaczeniem w atlasie

Wybrani producenci oliwy z tym oznaczeniem pochodzenia. Pełną listę firm wraz z mapą znajdziesz w atlasie producentów.

• Cooperativa Agrícola de Moura e Barrancos, C.R.L. (Moura)
• Herdade dos Coteis-Sociedade Agricola Lda (Moura)
• Trigueirinha & Trigueirão - Comércio de Azeites e Farinhas, Lda. (Amareleja)

Najczęściej zadawane pytania

Skąd pochodzi oliwa Azeite de Moura?

Z gmin Moura, Serpa i Mourão w Alentejo, nad rzeką Gwadianą.

Jakie odmiany są dozwolone?

Głównie Galega vulgar, Cordovil de Serpa i Verdeal alentejana.

Jak smakuje Azeite de Moura?

Owocowo, z nutą trawy, zielonego jabłka i migdała, z zrównoważoną goryczką i pikantnością.

Gdzie w Mourze poznać historię oliwy?

W muzeum oliwy Lagar de Varas do Fojo, w dawnej tłoczni.

Jak rozpoznać oliwę z oznaczeniem?

Po nazwie Azeite de Moura, napisie Denominação de Origem Protegida i unijnym znaku na etykiecie.

Do czego używać oliwy z Moury?

Do zup z chlebem, dorsza, ryb, warzyw i chleba z serem.

Zobacz także

• Alentejo
• Azeite do Alentejo Interior
• Azeites do Norte Alentejano
• Portugalia
• Oznaczenia pochodzenia